Ήταν «η συντροφιά ανάμεσά μας»

της Χριστίνας Πουλίδου

Η Ελένη ήταν ο μαντατοφόρος μιας είδησης που την περίμενα, αλλά με βρήκε, μας βρήκε, όλους απροετοίμαστους. Πώς να «προετοιμαστείς» για τον θάνατο, την απώλεια, την ορφάνια; Ποιος μπορεί ποτέ να εξοικειωθεί με τον πόνο ενός χαμού; Ο Νίκος Θέμελης, που χάθηκε πριν από λίγες ώρες ήταν ένας «αναντικατάστατος» άνθρωπος. Οι αρετές του, η ποιότητά του, αλλά επίσης η αισθητική, η πηγαία ευγένεια και η κρυστάλλινη καθαρότητά του επιβάλλουν τον σεβασμό και τη σιωπή. Κυρίως, γιατί αυτό επιτάσσει η σεμνότητά του. Η λεπτότητα, διακριτικότητα, ευαισθησία, ανιδιοτέλεια και πλούσια γενναιοδωρία του.

Με πολύ πόνο και μεγάλη ορφάνια αποχαιρετούμε τον Νίκο, όσοι μας ευλόγησε η τύχη να τον γνωρίσουμε. Τον φίλο Νίκο, που είχε εντρυφήσει, εμβαθύνει και καλλιεργήσει με μεγάλη αφοσίωση την αρετή της φιλίας. Τον αγωνιστή Νίκο, που η αγάπη του για τη ζωή, τη δημιουργικότητα, την έμπνευση, μας χάρισε τα τελευταία χρόνια την παρουσία του – με μεγάλο κόπο, προσπάθεια και πόνο. Τον κοσμοπολίτη Νίκο, που ήρθε στη ζωή μας, την πλούτισε, την ομόρφυνε και αποσύρθηκε - συντροφιά με την αφοσίωση της Μαριάννας, την κλασσική μουσική του, τα χρώματα και τα πινέλα του, τον τακτικό χτύπο των ρολογιών του και τον ζεστό χαιρετισμό της ουράς του Λάμπρου. 

www.protagon.gr

Η συμφωνία των ονείρων

Του Κώστα Κατσουλάρη  

Ο Νίκος Θέμελης είναι ένα φαινόμενο για τα εκδοτικά πράγματα της τελευταίας δεκαετίας, μια και με τα έξι + ένα μυθιστορήματά του είναι ο συγγραφέας που συγκίνησε περισσότερο το αναγνωστικό κοινό από τη μεταπολίτευση και μετά (η έτερη συγγραφέας με παρόμοια ανταπόκριση είναι η «ελαφριά» Λένα Μαντά). Η άνοδός του στο λογοτεχνικό στερέωμα, που στέφθηκε μάλιστα με δύο βραβεία  την ίδια χρονιά, το ένα Κρατικό, τον βρήκε στο απόγειο της σχέσης του με την εξουσία, ως σύμβουλο του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη. Για το αν υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα σε αυτά τα δύο δεδομένα, δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Ας σημειωθεί πάντως ότι είναι ίσως ο μοναδικός στενός συνεργάτης του Κώστα Σημίτη το όνομα του οποίου δεν ενεπλάκη ποτέ σε κάτι μεμπτό ή άηθες. Κι αυτό, για κάποιον που υπήρξε τόσο κοντά στην εξουσία, και μάλιστα σε περίοδο «παχιών αγελάδων» (αυτή ήταν τουλάχιστον η εντύπωση τότε), δεν είναι αμελητέο.
Από συγγραφικής άποψης αυτό που διακρίνει το τελευταίο του βιβλίο είναι ότι, από πλευράς δομής, δεν είναι ένα κλασικό μυθιστόρημα. Παρότι εκ των υστέρων οι τέσσερις νουβέλες που συναπαρτίζουν τη «συμφωνία» μπορούν να ενοποιηθούν σε μια ενιαία αφήγηση, στην πράξη εμφανίζονται αυτοτελείς αφηγηματικά και νοηματικά. Κάθε μία, αναλαμβάνει να «φωτίσει» μια συγκεκριμένη πλευρά της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας, ξεκινώντας από τα χρόνια του Εμφυλίου (1947) και φτάνοντας μέχρι τη σύγχρονη εποχή (1990). Στην πρώτη ιστορία, που εικονοποιεί την πλευρά των «κακών», ο κεντρικός χαρακτήρας, η κυρία Μαριάνθη, είναι αρνητικός. Συγκεντρώνει πάνω της όλα τα αρχαϊκά στοιχεία της παλιάς και κλειστής στον εαυτό της Ελλάδας, που θέλει να αναπαράγει την εξουσία της αυτάρεσκα μέσα από ανορθολογικές δοξασίες (η Μαριάνθη χρησιμοποιεί τον Ονειροκρίτη για να ερμηνεύει τα όνειρά της, τα οποία στη συνέχεια λαμβάνει υπόψη της στις αποφάσεις της).
Οι υπόλοιπες τρεις ιστορίες συμπληρώνουν το παζλ της μεταπολεμικής Ελλάδας: Το δεύτερο «όνειρο» είναι από τη μεριά των θυμάτων της Ιστορίας∙ το τρίτο, από τη μεριά της γενιάς εκείνης που επιχείρησε να ρευστοποιήσει προς όφελός της τις αδικίες, ενώ στο τέταρτο «όνειρο» το λόγο παίρνουν όλοι όσοι αγωνίζονται για την επικράτηση του ορθολογισμού και της δημοκρατίας.
Τα βιβλία του Νίκου Θέμελη αποτελούν εικονοποιήσεις, εκδραματίσεις ιδεολογικών θέσεων, μέσα από πρόσωπα-φορείς ιδεών ή συνθηκών που ως σκοπό έχουν να διδάξουν παρά να προκαλέσουν αισθητική συγκίνηση. Ο ίδιος έχει στέρεες πολιτικές απόψεις, καθώς και βιώματα που μπορούν να τις υποστηρίξουν μυθοπλαστικά. Ενδεχόμενες αντιρρήσεις σε σχέση με τη λογοτεχνική εμβέλεια των βιβλίων του είναι, όπως είθισται να λέμε, «ψιλά γράμματα», κι αφορούν ένα ούτως ή άλλως διαρκώς συρρικνούμενο κοινό.

www.bookpress.gr

Ο ΝΙΚΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ στις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Με μεγάλη χαρά οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ υποδέχονται έναν από τους σημαντικότερους έλληνες συγγραφείς, τον Νίκο Θέμελη.

Το νέο μυθιστόρημα του Νίκου Θέμελη θα κυκλοφορήσει στις 25 Οκτωβρίου 2010. Τίτλος του Η συμφωνία των ονείρων.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Γιάννενα 1947. Τέσσερις εκδοχές ονείρων σε αντίστοιχες ιστορίες στη ζωή μιας οικογένειας που όσο κι αν με το πέρασμα του χρόνου ματώνει και αποσαθρώνεται, κάποιοι κερδίζουν τη δυνατότητα μιας ελπίδας. Διαδρομές ζωής στην αναζήτηση της λύτρωσης, της δικαίωσης και της δικαιοσύνης μέχρι τα άκρα των αντοχών της κοινωνίας.

Μια νέα περιπέτεια του Θέμελη

ΟΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ

ΘΕΜΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ
Εκδ Κέδρος

Η περιπέτεια μιας οικογένειας, ενός χειρογράφου και μιας αποκάλυψης που κρύβει. Οι αλήθειες του καθένα μας απέναντι στις αλήθειες των άλλων. Άλλοτε η δύναμη και άλλοτε η αδυναμία μας να τις πλησιάσουμε ή να τις ανεχτούμε. Οι αντοχές μας απέναντι στον άλλον, στον διαφορετικό και σε ό,τι πιστεύει. Η διαδρομή από την κατανόηση στη δύσκολη ανοχή, μέχρι την εύκολη βία. Οι αντικατοπτρισμοί από τον μεγάλο κόσμο στον μικρόκοσμο των ηρώων.

Όνειρα και επιδιώξεις που πότε ευδοκιμούν και πότε ανατρέπονται από τη συγκυρία ή τη διαδρομή της Ιστορίας. Ιδεολογήματα, πάθη, ευαισθησίες, τραύματα που κουβαλιούνται επώδυνα αλλά και καθοδηγούν σε δύσκολους καιρούς. Η προσπάθεια και η παραίτηση, η νίκη και η ήττα, η διάψευση και ο συμβιβασμός.

Λονδίνο, Αϊβαλί, Μυτιλήνη, Κομοτηνή, Αθήνα από δεκαετία σε δεκαετία στην καρδιά του 20ού αιώνα.