Ερχονται Αγγλοι, Ρώσοι, Μεξικανοί

Γράφει η Μικέλα Χαρτουλάρη

«Στη φτώχεια, που πολλά κακά φέρνει μαζί της, μην προσθέτεις και τις ταλαιπωρίες του δανεισμού και του χρέους, αλλά και μην της στερείς το μόνο στο οποίο υπερέχει του πλούτου, την ξεγνοιασιά. Γιατί τότε προκύπτει η γελοία κατάσταση της παροιμίας: δεν μπορώ να κουβαλήσω την κατσίκα / φορτώστε στους ώμους μου το βόδι».
Είναι ο Πλούταρχος σε μία από τις πραγματείες των «Ηθικών» που έγραψε όσο δίδασκε Φιλοσοφία στη Ρώμη στα τέλη του 1ου αιώνα μ.Χ. Μεταφρασμένο και σχολιασμένο από την Πολυξένη Παπαπάνου, αυτό το κείμενο που κλείνει το μάτι στην επικαιρότητα θα κυκλοφορήσει άμεσα από τη Νεφέλη με τίτλο «Οι συμφορές του δανεισμού», δίνοντας το στίγμα της νέας σοδειάς βιβλίων.
Πράγματι, η καινούργια εκδοτική παραγωγή υπόσχεται καίριους τίτλους, που παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: είτε πρόκειται για μυθιστορήματα, είτε για αυτοβιογραφικές αφηγήσεις, είτε για επιστημονικά δοκίμια και μελέτες, οι περισσότεροι δίνουν κλειδιά για την κατανόηση της σημερινής κατάστασης πραγμάτων. Συζητούν την οργή, την απελπισία, τον φόβο, την αβεβαιότητα, τη ματαίωση, την εγκληματικότητα, που εξαιτίας της κρίσης σμιλεύουν τις κοινωνίες μας, αλλά συνομιλούν και με το χθες όπου βρίσκονται οι ρίζες της σημερινής παθολογίας.
Το αστυνομικό μυθιστόρημα «Εύκολη λεία» του Τζον Χάρβεϊ (Πόλις) είναι χαρακτηριστικό διότι εστιάζει το ενδιαφέρον του στους παρίες του οικονομικού συστήματος: στους ευάλωτους και επικίνδυνους αποκλεισμένους. Αυτός ο βρετανός, έγινε γνωστός με τα δέκα μυθιστορήματά του για το Νότιγχαμ, μια πόλη με υψηλούς δείκτες εγκληματικότητας, τραυματισμένη από την αποβιομηχάνιση που εγκαινίασε η Θάτσερ. Σε παρόμοιο μήκος κύματος κινείται και το μυθιστόρημα «Pigeon English» του Στίβεν Κέλμαν (Μεταίχμιο), ο οποίος εστιάζει στην αγριότητα που αναπτύσσεται στις μεικτές εγγλέζικες γειτονιές. Με αντίστοιχους προβληματισμούς, ο Αυστραλός Ρίτσαρντ Φλάναγκαν σχολιάζει στην «Αγνωστη τρομοκράτισσα» (Αγρα) την καταπάτηση των κοινωνικών δικαιωμάτων χάριν της επιβολής του νόμου και της τάξης - επιλογή πολιτική των δυτικών κυβερνήσεων που προτάσσει την ασφάλεια, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα την κοινωνική συνοχή. Οι σκοτεινές πλευρές των σύγχρονων κοινωνιών αναδεικνύονται επίσης στα έργα των Αλαν Χόλινχερστ (Καστανιώτης), Μπρετ Ιστον Ελις και Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας (Κέδρος).
Το ίδιο εύγλωττη για την προβληματική επικαιρότητα είναι και η περίπτωση του Μεξικού, που τέσσερις αιώνες τώρα δοκιμάζεται προσπαθώντας να συνθέσει τις πολιτισμικές, φυλετικές, θρησκευτικές, κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις του και που μαστίζεται σήμερα από την ανεργία και την εγκληματικότητα. Αυτό το παράδειγμα της σύγκρουσης και της συγχώνευσης δυτικού και ντόπιου στοιχείου, αποτυπώνεται ιδανικά από τον Κάρλος Φουέντες στο κορυφαίο μυθιστόρημα του 1975 «Terra nostra» (Αγρα) και στο πρόσφατο ρεπορταζιακό «Η θέληση και η τύχη» (Καστανιώτης), καθώς και από τον Ρομπέρτο Μπολάνιο στο «2666» (Αγρα).
Με αντίστοιχο πνεύμα επιστρέφει στο προσκήνιο και η ρωσική περίπτωση χάρη σε μερικές από τις πλέον διάσημες φωνές που αντιστάθηκαν στον σταλινισμό, όπως: ο Βίκτορ Σερζ, στο «Μεσάνυχτα στον αιώνα» του 1939, με πρωταγωνιστές τους αντικαθεστωτικούς που οδηγήθηκαν στα γκουλάγκ το 1934 (Scripta). Ο Βαρλάμ Σαλάμοβ στις «Αναμνήσεις από την Κολυμά» (Ινδικτος), όπου εκτοπίστηκε και ο ίδιος μεταξύ 1937-1951. Πρόκειται για το κορυφαίο λογοτεχνικό έργο για τα στρατόπεδα εργασίας και την αλλοτρίωση των κρατουμένων, το οποίο γράφτηκε μεταξύ 1954-1973 και πρωτομεταφράζεται στα ελληνικά. Ο ίδιος ο Τρότσκι στην εξορία αλλά και ο δολοφόνος του, Ραμόν Μερκαντέρ, όπως εμφανίζονται στο σύγχρονο πολιτικό μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα για τους θύτες και τα θύματα της κομμουνιστικής επανάστασης. Τίτλος του, «Ο άνθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά» (Καστανιώτης). Και ο «κόκκινος Τολστόι» Βασίλι Γκρόσμαν στη νουβέλα του «Μαντόνα Σιξτίνα» (Αγρα) και στο μυθιστόρημα «Ζωή και μοίρα» (Γκοβόστης) που είχε απαγορευτεί. Είναι σαφές ότι η ανάγκη να κατανοήσουμε την εποχή μας και τις αρρώστιες του καπιταλισμού συνδέεται αναπόσπαστα με την ανάγκη να αναστοχαστούμε - χωρίς πια να την δαιμονοποιούμε - τη μεγάλη κομμουνιστική ουτοπία του 20ού αιώνα και τις παρεκτροπές της.

www.tanea.gr

Ένα καλοκαιρι, ενα best seller

«Εκατό χρόνια μοναξιά»
Γράφει η Κική Τριανταφύλλη

Με γραφή μοναδική, φαντασμαγορική, ρεαλιστική και συνάμα ιλαροτραγική, επηρεασμένη από τις διηγήσεις της γιαγιάς του, ο Μάρκες ξετυλίγει το έπος των Μπουενδία που ζουν στην πόλη - ουτοπία του Μακόντο. Παράλληλα αφηγείται τη συχνά βίαιη ιστορία της πατρίδας του της Κολομβίας, αλλά και της Λατινικής Αμερικής και τελικά της ανθρωπότητας ολόκληρης.
Ηταν συνταρακτική χρονιά το 1967. Στην Ελλάδα με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου οι συνταγματάρχες θα επέβαλλαν την επτάχρονη δικτατορία την ίδια περίοδο που στην Αγγλία η σχεδιάστρια της ποπ Μέρι Κουάντ θα προκαλούσε υστερία με τα μίνι φορεματάκια της, οι Μπιτλς θα τραγουδούσαν απευθείας σε πρώτη δορυφορική τηλεοπτική μετάδοση το «All you need is love», ενώ στην άλλη όχθη του Ατλαντικού η Αρίθα Φράνκλιν θα ηχογραφούσε το θρυλικό «Respect». Στο Βιετνάμ ο πόλεμος συνεχιζόταν και η Αμερική έπαιρνε φωτιά από τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις. Είναι η χρονιά κατά την οποία στη Νικαράγουα ο Αναστάζιο Σομόζα θα επιβάλει δικτατορικό καθεστώς - και θα ανατραπεί το 1979 από τους Σαντινίστας -, ενώ στη Βολιβία ο Ρεζί Ντεμπρέ, εμβληματική μορφή της γαλλικής Αριστεράς, θα καταδικαστεί σε τριάντα χρόνια κάθειρξη λόγω της ένοπλης εμπλοκής του στο αντάρτικο. Λίγες ημέρες αργότερα ο Τσε Γκεβάρα θα συλληφθεί - μάλιστα, δύο δεκαετίες αργότερα ο Ντεμπρέ θα κατηγορηθεί ότι τον πρόδωσε - και θα εκτελεστεί από τον υπαξιωματικό του βολιβιανού στρατού Μάριο Τεράν.
Την ίδια χρονιά στο Μπουένος Αϊρες κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα ισπανικά από τις Εκδόσεις Sudamericana το έπος του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Εκατό χρόνια μοναξιά», ένα υπόδειγμα της λογοτεχνίας του μαγικού ρεαλισμού που είχε εισαγάγει ο κουβανός Αλέχο Καρπεντιέρ. Εκείνη την περίοδο ο κολομβιανός δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακτιβιστής ζούσε αυτοεξόριστος στο Μεξικό. Στα ελληνικά, το βιβλίο κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1979 από τις Εκδόσεις Λιβάνη σε μετάφραση της Αγγέλας Βερυκοκάκη - Αρτέμη, ενώ τρία χρόνια αργότερα εκδόθηκε και πάλι από τον ίδιο οίκο σε μετάφραση της Κλαίτης Σωτηριάδου - Μπαράχας.
Η ανάγνωση των τριών πρώτων κεφαλαίων του ήταν αρκετή για να γράψει ο Κάρλος Φουέντες έναν ύμνο για το μυθιστόρημα, το οποίο σύντομα έμελλε να κατακτήσει ολόκληρο τον κόσμο και να καταγραφεί ως το σημαντικότερο ανάγνωσμα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Πάμπλο Νερούντα το χαρακτήρισε τη «μεγαλύτερη αποκάλυψη στην ισπανική γλώσσα μετά τον "Δον Κιχώτη" του Θερβάντες» και ο Ουίλιαμ Κένεντι έγραψε στο «New York Review of books» ότι «είναι το πρώτο λογοτεχνικό έργο μετά τη "Γένεση" που θα έπρεπε να διαβάζεται υποχρεωτικά από το σύνολο των ανθρώπων».
Πριν από αυτό ο αγαπημένος «Γκάμπο» των ισπανόφωνων αναγνωστών είχε ήδη γράψει δύο μυθιστορήματα - τα «Ανεμοσκορπίσματα» (1955) όπου και συλλαμβάνει την ιδεατή πόλη Μακόντο και «Ο συνταγματάρχης δεν έχει κανέναν να του γράψει» (1961) - καθώς και αρκετά διηγήματα, που όμως τότε ακόμη περνούσαν απαρατήρητα. Το «Εκατό χρόνια μοναξιά» όμως κυκλοφόρησε σε εκατομμύρια αντίτυπα, σε εκατοντάδες - νόμιμες και πειρατικές - εκδόσεις, σε δεκάδες γλώσσες. Ο λογαριασμός έχει χαθεί πια. Φέτος μάλιστα θα κυκλοφορήσει η πρώτη νόμιμη έκδοση του βιβλίου στην Κίνα, όπου ήδη κυκλοφορούν πολλές παράνομες εκδόσεις, από τον κινεζικό οίκο Thinkingdom House που αγόρασε σε δημοπρασία τα πνευματικά δικαιώματα του μυθιστορήματος αντί ενός εκατομμυρίου δολαρίων. Σύμφωνα με την κινεζική εφημερίδα «Global Times», ο βολιβιανός συγγραφέας είχε εξοργιστεί τόσο πολύ ώστε κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Κίνα το 1990 ορκίστηκε ότι ακόμη και μετά τον θάνατό του δεν θα επιτρέψει να κυκλοφορούν τα βιβλία του στη χώρα. Μια επιστολή του κινέζου εκδότη που του έγραφε: «Σας υποβάλλουμε τα σέβη μας πέρα από τον Ειρηνικό Ωκεανό, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, φωνάζοντας "μεγάλε δάσκαλε!", όπως ακριβώς κάνατε με το είδωλό σας Ερνεστ Χέμινγουεϊ, στους δρόμους του Παρισιού... Πιστεύουμε ότι θα μας χαιρετήσετε κι εσείς λέγοντας "γεια σου φίλε", ακριβώς όπως έκανε και ο Χέμινγουεϊ», τον έπεισε τελικά να δώσει τη συγκατάθεσή του.
Ο Μάρκες έγραφε βιβλία για τους φίλους του - ο Φιντέλ Κάστρο είναι ένας από τους πιο στενούς φίλους του και έχουν μοιραστεί πάρα πολλά χρόνια φλογερής φιλίας και επαναστατικού πάθους - όπως έχει πει σε μια από τις πολυάριθμες συνεντεύξεις του. Σχεδόν όλα έχουν προκαλέσει έντονες συζητήσεις. Ειδικά για το «Εκατό χρόνια μοναξιά» έχουν χυθεί τόνοι μελάνι. Μάλιστα, η περίφημη εναρκτήρια φράση του: «Πολλά χρόνια αργότερα, καθώς αντιμετώπιζε το εκτελεστικό απόσπασμα, ο συνταγματάρχης Αουρελιάνο Μπουενδία θυμήθηκε εκείνο το μακρινό απόγευμα όταν ο πατέρας του τον πήρε μαζί του για να ανακαλύψει τον πάγο» που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον, διδάσκεται στα πανεπιστημιακά εργαστήρια δημιουργικής γραφής, ως υποδειγματική αρχή μυθιστορήματος.
 

www.tanea.gr

Μενέλαος Λουντέμης : 34 χρόνια απουσίας

Της Ελευθερίας Δρέπα

 

Υπάρχει θέση στη σκέψη μας, υπάρχει χώρος στις κουβέντες μας για ένα σπουδαίο Έλληνα πεζογράφο που ''έφυγε'' πριν από 34 χρόνια;

Ο Μενέλαος Λουντέμης άφησε την τελευταία του πνοή στις 22 Ιανουαρίου 1977, ενώ οδηγούσε. Τι  τραγική ειρωνεία! Η καρδιά που θα 'λεγες πως βαστούσε χρόνια την πένα του, αυτή η ίδια καρδιά τον είχε προδώσει...

Το πραγματικό του όνομα ήταν Δημήτρης Βαλασιάδης. Προσφυγόπουλο από την Αγία Κυριακή της Κωνσταντινούπολης.Το ψευδώνυμό του το πήρε από το Λούντα, παραπόταμο του Εδεσσαίου, όπου συνήθιζε παιδί να περνά πολλές ώρες. Έζησε σκληρά παιδικά χρόνια, υποχρεώθηκε στη βιοπάλη και την περιπλάνηση ανά την Ελλάδα, στοιχείο που θα εμπνεύσει αργότερα τη λογοτεχνική του παραγωγή Έγραψε περίπου 50 βιβλία. Το 1938 τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο για το μυθιστόρημά του  «Τα πλοία δεν άραξαν». Στη διάρκεια του πολέμου έλαβε μέρος στην Αντίσταση κι ο Εμφύλιος τον βρήκε στην εξορία. Το 1956 δικάστηκε για το βιβλίο του «Βουρκωμένες μέρες», ενώ δυο χρόνια αργότερα κατέφυγε στη Ρουμανία. Το 1962 του αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1975...

Το '' Ένα παιδί μετράει τ' άστρα'' το διάβασα στα δεκατρία μου. Σίγουρα δεν κατάλαβα και πολλά τότε. Στην πραγματικότητα το Λουντέμη τον ''συνάντησα'' ,τον ''ανακάλυψα'' σε αρκετά μεγάλη ηλικία, στα εικοσιένα. Κι ήταν τότε που τα βιβλία του είχαν γίνει, θαρρείς, η φυσική προέκταση των χεριών μου. Κοιμόμουν, ξυπνούσα, βάδιζα κι η σκέψη μου,  η έγνοια μου όλη, ήταν ο ίδιος κι ό,τι είχε γράψει. Το πάθος, η αμεσότητα, ο λυρισμός, η αγάπη στους ωραίους αγώνες και τον άνθρωπο, ο ιδανικός έρωτας, όλα στοιχεία του σπουδαίου έργου του και της ψυχής του. Την ώρα που «ανοίγει την καρδιά του και τις καρδιές των άλλων».

Παρόλο που πολλά πράγματα έχουν απομυθοποιηθεί πια κι άλλα τόσα έχουν μπει στη θέση που τους ταιριάζει, ο Μενέλαος Λουντέμης εξακολουθεί να είναι για μένα ο αγαπημένος μου- ο λατρεμένος μου συγγραφέας.

Όταν το 1996 σε μια εκδρομή στην Έδεσσα, επισκέφτηκα το χωριό Εξαπλάτανος, βρέθηκα μπροστά σε ένα πραγματικά  αποκαρδιωτικό θέαμα. Ένα σπίτι ερείπιο, ξεχασμένο, σε απόλυτη αποσύνθεση, με μια σκεπή έτοιμη να καταρρεύσει, με σπασμένα τζάμια, βγαλμένη πόρτα - είχε μετατραπεί σε έναν αληθινό σκουπιδότοπο. Στην πρόσοψή του όμως μια επιγραφή έστεκε ασάλευτη με κεφαλαία γράμματα: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ ΛΟΥΝΤΕΜΗ. Σιωπή κι ύστερα απόγνωση. Πώς γίνεται το σκοτάδι να νικάει το φως; Κι εγώ που νόμιζα πως το αντίθετο συμβαίνει...

Ο Μενέλαος Λουντέμης, ωστόσο, αυτό το αιώνιο τρυφερό παιδί που μετράει τ' άστρα κουτσαίνοντας, συνεχίζει να ζει μέσα από τα βιβλία του και ν' απευθύνεται σ' όποιον ονειρεύεται ν' αλλάξει τον κόσμο, κάνοντας αρχή από τον ίδιο τον εαυτό του...

www.protagon.gr

Πως θα βρούμε την αληθινή αγάπη

Από Ανθούλα Αθανασιάδου

H συγγραφέας Ανθούλα Αθανασιάδου μας έστειλε το παρακάτω κείμενο και σας το παραθέτουμε! (booknights.gr)

Όλοι την ψάχνουμε, όλοι μιλάμε γι αυτήν και σχεδόν κανείς δεν μοιάζει να την έχει κατακτήσει.

Παράξενο αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι η αγάπη είναι το υπέρτατο αγαθό που όλοι διψάμε γι αυτό, σχεδόν περισσότερο από ότι διψάμε για πόσιμο νερό. Α ναι, το νερό  βρίσκεται εύκολα...απλά ανοίγεις την βρύση.  Η αληθινή αγάπη όμως, προϋποθέτει αρετές που τις έχουμε ξεχάσει:Ανιδιοτέλεια, απουσία εγωισμού, σεβασμό..

 Για να την βρεις, πρέπει λοιπόν πρώτα να ξέρεις τι είναι «αληθινό». Ως γνωστόν είναι αδύνατο να βρεις οτιδήποτε αν δεν ξέρεις με τι μοιάζει

 Στο παραμύθι Ένα ξεχωριστό δώρο για την πριγκίπισσα (εκδ. Κέδρος, 2010), η ηρωίδα μας είναι μια όμορφη, καλή και έξυπνη πριγκίπισσα. Έχει δηλαδή όλες τις χάρες και τις αρετές. Μεταφορικά, είναι η ίδια η τελειότητα, το θείο. Η πριγκίπισσα λοιπόν- ως τέλεια η ίδια- δεν δέχεται τίποτα λιγότερο από την αληθινή αγάπη.

Πως θα την βρει και μαζί της κι εμείς;Βάζει στους επίδοξους γαμπρούς μια δοκιμασία που ενώ μοιάζει απλή, κρύβει πολλές παγίδες. Τους ζητάει να «πάρουν τον χρόνο τους», τους δίνει περιθώριο έξι μήνες για να της φέρουν ένα δώρο που θεωρούν αντάξιό της.

Δοκιμασία πρώτη: ο χρόνος. Δεν αντέχουν πολλοί στην απόσταση του χώρου και του χρόνου, παρά μόνο εκείνοι που την θέλουν  αλήθεια.

Δοκιμασία δεύτερη: η επιλογή. Τι μπορεί να θέλει μια τέλεια πριγκίπισσα που τα έχει όλα; Οι περισσότεροι πέφτουν στην παγίδα των υλικών πραγμάτων: το μεγαλύτερο διαμάντι, το ακριβότερο φόρεμα..

Λάθος! Εκείνη ζητάει αληθινή αγάπη κι αυτή δεν έχει υλική υπόσταση.

Δοκιμασία Τρίτη: η ταπείνωση. Πως μπορείς να παρουσιάσεις μπροστά σε όλη την αφρόκρεμα  ένα δώρο που δεν είναι το καλύτερο, το ομορφότερο, το ακριβότερο;

Και όμως, αυτός που την αγαπάει αληθινά, έρχεται σκονισμένος, κρατώντας απλά έναν ταπεινό καθρέφτη. Γιατί δεν βρήκε τίποτα τόσο πολύτιμο και όμορφο, όσο την ίδια της την αντανάκλαση.  Γιατί άντεξε στον χρόνο, στην απόσταση, έκανε την σωστή επιλογή που δεν είχε σχέση με υλικά αγαθά και δεν τον ένοιαξε να ταπεινωθεί.

 Τώρα, ξέρετε..;

Σχετικά με την συγγραφέα:  Με λένε Ανθούλα Αθανασιάδου και γεννήθηκα στην Αθήνα. Τον χειμώνα μένω στο Χαλάνδρι και το καλοκαίρι στην Σίφνο. Σπούδασα στο Παρίσι κιν/φο από μεγάλο έρωτα αλλά η ζωή με οδήγησε στη συγγραφή, πράγμα που θα έπρεπε να έχω καταλάβει από μόνη μου ότι θα ήταν η μοίρα και το ριζικό μου, μια που έγραφα από 5 χρονών.Μου αρέσουν πολλά πράγματα: τα παιδιά, το φαί, τα γλυκά, όλα τα λουλουδάτα αντικείμενα και οι τσαγιέρες. Σπανίως βαριέμαι, μάλλον γιατί δεν προφταίνω να κάνω όλα όσα θέλω. Είμαι παντρεμένη και έχω δυο κόρες που τις βρίσκω υπέροχες και άλλες δυο από τον πρώτο γάμο του άντρα μου, που τις βρίσκω κι αυτές υπέροχες.  Τελευταία ταξιδεύω συχνά –για προσωπικούς, πνευματικούς-λόγους. Τι άλλο να σας πω;

Ε, τα βιβλία μου μπορείτε να τα βρείτε στο site του ΚΕΔΡΟΥ (τα περισσότερα). Υπάρχουν και κάποια σκόρπια σε άλλους εκδοτικούς.Όποιος θέλει μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου στο: lofogo25@yahoo.gr

Είμαι πολύ επικοινωνιακή και θα χαρώ αν το κάνετε!

Καλή χρονιά, και ΚΑΤΩ Η ΓΚΡΙΝΙΑ!

www.booknights.gr

Τα βιβλία της ροζ κουλτούρας

Της Εύας Στάμου*

Η γραφή των γυναικών δεν είναι πάντα χρώματος ροζ. Η σύγχυση της γυναικείας πεζογραφίας με τη ροζ λογοτεχνία διαστρεβλώνει την εικόνα της πρόσφατης εκδοτικής παραγωγής στη χώρα μας, απαλείφει σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες συγγραφείς, και ενισχύει τις αντιλήψεις περί θηλυκότητας που προάγει η ροζ λογοτεχνία.

Ο όρος «ροζ λογοτεχνία» (pink lit) χρησιμοποιείται κυρίως στις αγγλόφωνες χώρες για μυθιστορήματα που εστιάζουν σε θέματα ερωτικών σχέσεων αναπαράγοντας ρομαντικά στερεότυπα, απευθυνόμενα στο "συναίσθημα" του αναγνωστικού τους κοινού, το οποίο είναι κατεξοχήν γένους θηλυκού. Η θεαματική αύξηση πωλήσεων αυτών των βιβλίων καθιστά τη ροζ λογοτεχνία ένα φαινόμενο που χρήζει συστηματικής συζήτησης. Αν και μια τέτοια συζήτηση έχει αρχίσει να γίνεται στη χώρα μας, υπάρχουν ορισμένα καίρια, νομίζω, στοιχεία που φαίνεται να διαφεύγουν της προσοχής μας.

Κάποιοι κριτικοί έχουν επιχειρήσει να εξηγήσουν το φαινόμενο της μεγάλης εμπορικής επιτυχίας των ροζ βιβλίων συνδέοντάς το με συγκεκριμένες κοινωνικές τάξεις και ομάδες - θεωρώ, αντιθέτως, ότι είναι μία τάση που υπερβαίνει τις κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις και τις επαγγελματικές κάστες. Η αντίληψη ότι τα βιβλία αυτά στοχεύουν μόνο σε κοινό χαμηλής κοινωνικοοικονομικής κλίμακας δεν επαληθεύεται από τα δεδομένα της αγοράς, ούτε εξηγεί την σταδιακή αλλά σταθερή επικράτηση αυτών των βιβλίων στις προθήκες πολύ διαφορετικών καταστημάτων, από τα παραδοσιακά κεντρικά βιβλιοπωλεία ως τα πολυκαταστήματα καλλυντικών.

Το ζήτημα θα πρέπει να προσεγγιστεί από μία διαφορετική οπτική. Ίσως οι ρίζες του προβλήματος θα πρέπει να αναζητηθούν στον τρόπο με τον οποίο ορίζουμε την θηλυκότητα και τις ποιότητες που έχουμε αποδεχτεί ότι συνδέονται με αυτήν. Θα πρέπει επίσης να εξετάσουμε την σχέση της ροζ λογοτεχνίας με τα γυναικεία περιοδικά, τα βιβλία αυτο-βοήθειας για γυναίκες, τις ρομαντικές κωμωδίες, τις καθημερινές τηλεοπτικές σειρές και εκπομπές που απευθύνονται στο γυναικείο κοινό, και να αναγνωρίσουμε ότι τα ροζ βιβλία αποτελούν τμήμα μιας ευρύτερης κουλτούρας που θεωρεί ότι η χρήση τέτοιου είδους πολιτισμικών προϊόντων είναι μέρος της θηλυκότητας, όπως αυτή ορίζεται στις Δυτικές κοινωνίες.

Ακούγεται συχνά ότι είναι απαράδεκτο τα βιβλία αυτά να διατίθενται σε καταστήματα καλλυντικών ή σε υπεραγορές προϊόντων. Αντιθέτως, αν συνειδητοποιήσουμε ότι η αναγνωστική εμπειρία ενός κειμένου ροζ λογοτεχνίας δεν είναι κάτι ξεκομμένο από τον υπόλοιπο βίο των αναγνωστριών τους αλλά αποτελεί άρρηκτο κομμάτι ενός τρόπου ζωής, θα δεχτούμε πιστεύω ότι ο "φυσικός χώρος" των τίτλων αυτών είναι πρωτίστως τα πολυκαταστήματα και δευτερευόντως τα παραδοσιακά βιβλιοπωλεία. Αντίθετα, προσεγγίζοντας το φαινόμενο της ροζ λογοτεχνίας εκτός αυτού του πλαισίου, και αντιμετωπίζοντάς το ως κάτι που αφορά απλώς βιβλία ενός ορισμένου γραμματολογικού είδους, θα μας δώσει μια μάλλον αλλοιωμένη εικόνα της αναγνωστικής τους λειτουργίας.

Όσον αφορά στα ίδια τα κείμενα ροζ λογοτεχνίας, αξίζει κανείς να σταθεί για λίγο στη σχέση θεματικής και τεχνικής, στο ποια είναι τα θέματά τους, δηλαδή, και ποιος ο λογοτεχνικός τρόπος που παρουσιάζονται. Έχει συχνά τονιστεί ο συντηρητικός χαρακτήρας αυτών των κειμένων, που στη βασική πλοκή τους αποτελούν παραλλαγές του γνωστού παραμυθιού της Σταχτοπούτας: το πριγκιπόπουλο ερωτεύεται την όμορφη, ενάρετη, μα παρεξηγημένη, αφανή, ή ατυχή κοπέλα, αλλάζοντας τη ζωή της για πάντα. Υπάρχουν όμως τουλάχιστον δύο άλλες θεματικές διαστάσεις που είναι -κατά την άποψή μου- ιδιαίτερα προβληματικές.

Η πρώτη είναι πώς σε αυτά τα αφηγήματα ο κύριος αντίπαλος της ηρωίδας είναι οι άλλες γυναίκες: απέναντι σε αυτές θα πρέπει να αμυνθεί και επί αυτών πρέπει να υπερισχύσει ώστε να κατακτήσει ή να κατακτηθεί από τον άντρα – επιπλέον η περιπόθητη σχέση μαζί του θα αποβεί λυτρωτική αποκλειστικά για την ηρωίδα, ενώ οι συνθήκες ζωής των υπολοίπων γυναικών που λειτουργούν ανταγωνιστικά προς αυτήν, παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες.

Η δεύτερη προβληματική διάσταση έγκειται στο ότι τα ροζ βιβλία προάγουν στερεότυπα που στηρίζονται και ταυτόχρονα ενισχύουν το χάσμα ανάμεσα στα φύλα, παρουσιάζοντας τις όποιες διαφορές τους σαν κάτι αποκλειστικά "φυσικό" και όχι ως άθροισμα βιολογίας, περιβάλλοντος, κοινωνικών προτύπων συμπεριφοράς, ψυχικών ή πολιτισμικών παραγόντων. Οι άνδρες βρίσκονται πάντα στον αντίποδα, είναι το «άλλο», το διαφορετικό που η ηρωίδα οφείλει να καταλάβει, να ερμηνεύσει και εντέλει να αλλάξει - αν και ουσιαστικά παραμένουν μια ομάδα που ποτέ δεν αποκτά πραγματική υπόσταση στις σελίδες των βιβλίων αυτών, αφού σπάνια εμφανίζονται στα ροζ αναγνώσματα ολοκληρωμένοι κι αληθοφανείς ανδρικοί χαρακτήρες.

Θα περίμενε κανείς ότι μια που στην πλειοψηφία τους τα ροζ βιβλία είναι γραμμένα από γυναίκες και για γυναίκες, θα αντανακλούσαν την πραγματικότητα της γυναικείας εμπειρίας. Αντί για αυτό αναπαράγουν παγιωμένους χαρακτήρες και μια απλοϊκή δομή, με αποτέλεσμα ένα από τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά των ροζ βιβλίων να είναι η προβλεψιμότητα. Στα ροζ αναγνώσματα οι λεπτές συναισθηματικές αποχρώσεις και η διαφορετικότητα αγνοούνται, ο τρόπος με τον οποίο αναλύεται η εμπειρία του γυναικείου σώματος -η σεξουαλική επαφή, η μητρότητα, η φθορά που επιφέρει ο χρόνος-, είναι χονδροειδής και επιφανειακός. Οι ηρωίδες είναι καρικατούρες χωρίς βάθος και προοπτική εξέλιξης ως χαρακτήρες – είναι πραγματικά αξιοσημείωτο ότι οι όποιες αλλαγές στην υπόθεση είναι συνήθως αποτέλεσμα τύχης κι εξωτερικών παραγόντων και όχι ωρίμανσης κι εξέλιξης των ηρωίδων ως λογοτεχνικών προσώπων.

Μια άρρητη αλλά βασική συνθήκη πρόσληψης των βιβλίων ροζ λογοτεχνίας είναι ότι όλες οι γυναίκες σκέφτονται, αισθάνονται και αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο. Ίσως για αυτό η ανάγνωση βιβλίων τέτοιου ύφους και θεματολογίας προσφέρει στις αναγνώστριες αφενός την ψευδαίσθηση ότι ανήκουν σε μία μεγάλη κοινότητα γυναικών με ίδιες ανησυχίες, ασχολίες κι ενδιαφέροντα και αφετέρου μια σύντομη διαφυγή από το περιβάλλον και τα προβλήματά τους, μια προσωρινή ανακούφιση, ιδιαίτερα αναγκαία σε όσους δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν με τρόπο δραστικό την καθημερινότητά τους.
Βλάπτει η ανάγνωση ροζ βιβλίων την λογοτεχνία γενικότερα; Πιστεύω πως ναι, όταν μεταμφιέζεται σε κάτι που δεν είναι, επιδιώκοντας όχι μόνο την αγοραστική επιτυχία αλλά και την κριτική καταξίωση, μέσω εκτενών παρουσιάσεων από λογοτεχνικά ένθετα, ή την συμμετοχή σε λίστες έγκριτων Βραβείων Λογοτεχνίας. Η συναφής εμπειρία από την αγγλόφωνη αγορά βιβλίου (κυρίως της Βρετανίας και της Αυστραλίας) δείχνει ότι η σύσταση διαφορετικών βραβείων που να αφορούν
αποκλειστικά τον χώρο της ροζ λογοτεχνίας είναι ένα εύλογος τρόπος διακριτής εξέτασης και ευρείας προβολής αυτών των τίτλων. Το ζήτημα αυτό είναι βέβαια αρκετά σύνθετο και αξίζει περαιτέρω κουβέντας.

Το σημαντικό είναι η «ροζ λογοτεχνία» να μην συγχέεται στην συνείδηση του αναγνωστικού κοινού με ό,τι στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται «γυναικεία λογοτεχνία», η οποία ασχολείται με ζητήματα έμφυλων σχέσεων, σεξουαλικότητας και γυναικείας ταυτότητας, με την ιδιαιτερότητα της γυναικείας εμπειρίας γενικότερα. Ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι φράσεις «γυναικεία γραφή» και «γυναικεία λογοτεχνία» δηλώνουν (από την Virginia Woolf ως τη Nathalie Sarraut) κάτι το πρωτοποριακό κι ανατρεπτικό, στα καθ' ημάς οι όροι έγιναν δυστυχώς συνώνυμοι της πλέον συντηρητικής κι εύπεπτης λογοτεχνίας.

* Η Εύα Στάμου είναι συγγραφέας και ψυχολόγος. 

www.bookpress.gr

Το αστυνομικό βγαίνει από τη σκιά

Το αστυνομικό βγαίνει από τη σκιά

Μανώλης Πιμπλής

Δέκα τεύχη κράτησε η συνεργασία των δημοσιογράφων Μανώλη Βασιλάκη και Ηλία Κανέλλη. Το ενδέκατο τεύχος της Αthens Review of Βooks δεν θα έχει στην ταυτότητα το όνομα του δεύτερου, ο οποίος αποχώρησε, μαζί με αρκετούς συνεργάτες της έκδοσης και ετοιμάζεται για νέο περιοδικό το οποίο θα εκδώσει σύντομα. Ανάμεσα στους δύο στενούς- και ισότιμους- συνεργάτες του επιτυχημένου περιοδικού φαίνεται πως προέκυψαν σημαντικές διαφωνίες ως προς το ιδεολογικό στίγμα της έκδοσης και ως προς το πώς ο καθένας αντιλαμβανόταν τη λειτουργία του δημοκρατικού διαλόγου στον χώρο των ιδεών. Ο κατοχυρωμένος τίτλος της Αthens Review of Βooks ανήκει στον Μανώλη Βασιλάκη που θα συνεχίσει μόνος την έκδοση.

Την πρώτη της δημόσια εμφάνιση κάνει το ερχόμενο Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου- σημαδιακή ημέρα- η νεοσύστατη Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ). Τέσσερα μέλη της- οι Τιτίνα Δανέλλη, Τεύκρος Μιχαηλίδης, Δημήτρης Μαμαλούκας, Γιάννης Ράγκος- θα συζητήσουν στις 20.00 το θέμα «Η αστυνομική λογοτεχνία στην Ελλάδα σήμερα» στο πλαίσιο του 39ου Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο. Τα μέλη της είναι ήδη 25. Εκτός από τους προαναφερθέντες, υπάρχουν αρκετοί γνωστοί εκπρόσωποι του είδους όπως οι Ανδρέας Αποστολίδης, Σέργιος Γκάκας, Αθηνά Κακούρη, Φώντας Λάδης, Πέτρος Μαρτινίδης, Αργύρης Παυλιώτης, Χρύσα Σπυροπούλου, Φίλιππος Φιλίππου.

Οι συγκεντρώσεις τους είναι τακτικές- σε καφενείο του κέντρου- και έχουν πάθος. Ακόμα πιο τακτική και πυκνή είναι η εσωτερική ηλεκτρονική αλληλογραφία. Οι περισσότεροι το έχουν πάρει ζεστά και φαίνεται ότι κάτι θετικό θα βγει από αυτή την κίνηση που έχει ως μόνο σκοπό την προώθηση του αστυνομικού στην Ελλάδα. Περισσότεροι από τους μισούς είναι σχετικά καινούργιοι στο είδος. Κάτι φυσικό, αφού το αστυνομικό ήταν μέχρι πρόσφατα περιθωριοποιημένο και οι έλληνες συγγραφείς που ασχολούνταν συστηματικά με αυτό ήταν μετρημένοι στα δάχτυλα.

Πριν καλά καλά ξεκινήσει τη δράση της, η ΕΛΣΑΛ πιστώνεται κάτι σημαντικό: κατέγραψε, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά, όλη τη βιβλιογραφία του ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος της τελευταίας τριακονταετίας και μάλιστα συνεχίζει την έρευνα προς τα πίσω στον χρόνο. Η εργασία- μεγάλη η συνεισφορά σε αυτήν του Φίλιππου Φιλίππου - περιλαμβάνει, επίσης, μελέτες και αφιερώματα εντύπων στο αστυνομικό μυθιστόρημα.

Πού μπορεί κανείς να τα βρει αυτά; Στο μπλογκ της ΕΛΣΑΛ. Είναι το www.crimefictionclubgr.wordpress.com.

πηγή: www.tanea.gr

Το βιβλίο που διαβάζω - Το κορίτσι της Χρυσής Ακτής

Είναι ένα πολύ καλογραμμένο βιβλίο, το οποίο κρατά το ενδιαφέρον σου σταθερό.Ειδικά όμως για τις γυναίκες αναγνώστριες, είναι μια πρόκληση για να γνωρίσουν πόσο σημαντικές ήταν οι γυναίκες σε αυτό το κομμάτι της γης και ίσως να εκτιμήσουν για μία ακόμη φορά πόσο τυχερές είμαστε που γεννηθήκαμε σε αυτό το κομμάτι της υφηλίου.

Όταν η φύση προστάζει

Ο Κώστας Ακρίβος γεννήθηκε στις Γλαφυρές του Βόλου, το 1958. Είναι φιλόλογος στη μέση εκπαίδευση και μέλος της Εταιρίας Συγγραφέων. Παράλληλα είναι υπεύθυνος της σειράς «Μια πόλη στη λογοτεχνία» των εκδόσεων Μεταίχμιο.

Ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος σε ένα σύνολο δεκαεπτά διηγημάτων με τίτλο «Τελετές Ενηλικίωσης», φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με την ανθρώπινη φύση με πλαίσιο το χρόνο και τη φύση σαν περιβάλλον. Πάνω σε αυτούς τους τρεις άξονες ο συγγραφέας καταγράφει με πάθος και γνώση την ενηλικίωση του ατόμου, η οποία επιφέρει και τη διαφοροποίηση της κοινωνίας . Ο έρωτας, άπιαστος και απαγορευμένος, ωστόσο κυρίαρχος σαν πράξη και συναίσθημα, λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη η οποία ενίοτε αντιστέκεται στο χρόνο ενώ ταυτόχρονα τιμωρεί. Ωστόσο, η μέτρηση του χρόνου καταγράφεται άλλοτε ημερολογιακά, άλλοτε σαν εποχή και άλλοτε πάλι σαν ενηλικίωση του ατόμου από τα γεγονότα που έχουν συντελεστεί. Ο χρόνος, πανδαμάτωρ, διατηρεί το ακαθόριστο και το στιγμιαίο που μέσα από το γεγονός της συγκεκριμένης στιγμής μπορεί και τα ανατρέπει όλα.

Στο «Τελετές Ενηλικίωσης», η ζωή του Ανδρέα και των δύο αγοριών του, Λαυρέντη και Βλάση, περιγράφει όχι μόνο την εξέλιξη της δικής τους ζωής αλλά και την εξέλιξη της ζωής των Ελλήνων. Στη δεκαετία του ΄30, η φύση ορίζει και οργανώνει τη ζωή των ανθρώπων οι οποίοι έχουν ελάχιστες επιλογές, διότι η πειθαρχία δεν διαφέρει από την υποταγή. Στα χρόνια που ακολουθούν εμφανίζονται ξεκάθαρα ο ασκητισμός, η θρησκεία, η πολιτική, η τρέλα, οι μετανάστες, οι σπουδές, οι τζάμπα μάγκες ,τα δενδροφουσκώματα και όχι μόνον. Επίσης, αισθητή κάνουν την παρουσία τους χήρες πεινασμένες, έρωτες μουγκοί, αθόρυβοι, ταριχευμένα συναισθήματα σε άρρωστα μυαλά, γυάλινα βλέμματα ή ιστορίες του χωριού πνιγμένες στις σιωπές, σαν μυστικά που ξέρουν όλοι και κανείς δεν μαρτυρά. Και μέσα σε όλες αυτές τις διηγήσεις ο έρωτας παρών/απών, ζωντανός/νεκρός και ο θάνατος πάντα εκεί, να βάζει την υπογραφή του. Τέλος.

Με αυτά τα θέματα τα οποία υποκινούν και διαμορφώνουν άτομο και κοινωνία καταπιάνεται ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος, με ήρωες που τρυπώνουν από διήγημα σε διήγημα καταγράφοντας τα στάδια ενηλικίωσής τους και μέσα από αυτές τις ιστορίες τη διαφοροποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Εντούτοις ο αναγνώστης δεν παίρνει μια σαφή απάντηση στο ερώτημά του. Τι συντελεί στην ενηλικίωση του ατόμου; Τα γεγονότα; Η κοινωνία; Ο χρόνος; Ή, μήπως, όλα μαζί;

Η γραφή είναι ζωντανή, φανερώνει γνώση και αγάπη για την ύπαιθρο. Κεντημένη από λέξεις ξεχασμένες ή επιλεγμένες με βαρύτητα που προβάλλουν τις ρίζες προέλευσής τους. Άλλοτε πάλι, σαν ντοπιολαλιές ποτισμένες με νοσταλγία, οι λέξεις γοητεύουν τον αναγνώστη, προσδίδοντας επιπλέον αξία στο κείμενο. Παράλληλα, λέξεις παλιές και άγνωστες δίνουν το κιτρίνισμα του χρόνου στις σελίδες, αποδεικνύοντας πως και η γλώσσα εξελίσσεται. Ενηλικιώνεται. Ταυτόχρονα καταγράφει τη ζωή στο χωριό δημιουργώντας εξαιρετικές περιγραφές της φύσης και των ανθρώπων, οι οποίοι γυρίζουν με μόχθο τον τροχό της ζωής που είναι γεμάτη από στερήσεις, απώλειες και ανατροπές. Εικόνες, εικόνες, εικόνες και η φύση σαν νύφη στολισμένη προβάλλει την ομορφιά της. Πυκνή γραφή και πυκνή ζωή.

Ο Κώστας Ακρίβος, με έκδηλα αντρική γραφή, αποτυπώνει ιστορίες που πολλές είναι σαν αυτές που λένε οι άνδρες μεταξύ τους, παρουσιάζοντας με συμπόνια και αγάπη τον άνθρωπο και τη διαδικασία ενηλικίωσης του, της κοινωνίας και της γλώσσας. Τέλος, οι «Τελετές Ενηλικίωσης» είναι η ιστορία ενός που όμως είναι κομμάτι της ζωής πολλών, καθόσον το άτομο είναι κομμάτι του συνόλου. Όπως η φωτογραφία στο εξώφυλλο του βιβλίου που, ευφυώς, γίνεται κομμάτια εντός.

Από την Τούλα Ρεπαπή και το www.diavasame.gr

Από το blog της Λένας Μαντά

Το άλλο μου μισό.... της Γιόλας Δαμιανού Παπαδοπούλου (ΠΑΤΑΚΗΣ)

Για το μόνο που λυπάμαι με αυτό το βιβλίο είναι που άργησα τόσο να το ξεκινήσω. Το έχω καιρό στην βιβλιοθήκη μου. Η κυρία Γιόλα Δαμιανού, είχε έρθει στην Αθήνα από την Κύπρο και την γνώρισα στο σπίτι της Ελένης Τσαμαδού σε ένα υπέροχο απόγευμα για… κυρίες συγγραφείς. Μέσα σε τόσο κόσμο δεν κατάφερα να μιλήσω ιδιαιτέρως μαζί της να της πω πόσο πολύ αγαπώ την Κύπρο και τους ανθρώπους της και δυστυχώς δεν κατάφερα να πάω και στην παρουσίαση του βιβλίου της. Το είχα όμως αγοράσει για να μου το υπογράψει και τελευταία στιγμή δεν μπόρεσα να παραβρεθώ. Τι κρίμα που έπρεπε να πέσω σε τόσα βιβλία που με άφησαν ανικανοποίητη πριν συναντηθώ με την πένα της. Δεν πειράζει….

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Η ιστορία διαδραματίζεται στην Κύπρο, στο σήμερα. Ο Γιάννης και η Αριάδνη, είναι ένα ζευγάρι παντρεμένο που ζουν στην Λευκωσία. Εκείνος πετυχημένος επιχειρηματίας, εκείνη πετυχημένη ζωγράφος. Ο Γιάννης όμως, κουβαλάει μέσα του την τραγική ιστορία που σημάδεψε την ζωή του. Το ’74 με την εισβολή, μένει με τους γονείς του μικρό αγόρι στην Κερύνεια. Ο πατέρας λίγο πριν φύγουν για την Λευκωσία να σωθούν, θα πάρει ένα μυστηριώδες τηλεφώνημα από το εργοστάσιο καραμελοποιίας που έχει και δεν θα τον ξαναδούν. Η μητέρα του για να σώσει τα παιδιά της, τα παίρνει και φεύγει. Κρύβει τον Γιάννη στην κουφάλα ενός δέντρου αλλά την ώρα που πάει να κρύψει και το μικρό της Μανολάκη, τούρκοι στρατιώτες θα την πιάσουν, θα την βιάσουν μέχρι θανάτου και ο μικρός Γιάννης βλέπει αμέσως μετά τον θάνατο της μητέρας του να χάνεται από τα μάτια του και ο μικρός του αδελφός. Φίλοι θα τον βρουν τυχαία, θα τον σώσουν και όταν ανακαλύπτουν την ταυτότητά του τον δίνουν στον παππού και στην γιαγιά που τον μεγαλώνουν. Η τραυματική εμπειρία, δεν φεύγει ποτέ από την ψυχή του όμως. Στα όνειρά του συχνά βλέπει την μητέρα του να εμφανίζεται και κάτι να προσπαθεί να του πει.

Παράλληλα η Αριάδνη, στα πλαίσια μια καλλιτεχνικής εκδήλωσης θα γνωρίσει τον Αχμέτ, καλλιτέχνη, και θα δεθούν οι δύο τους πάρα πολύ. Όταν ο Γιάννης σε ένα από τα επαγγελματικά του ταξίδια θα την απατήσει, η Αριάδνη πέφτει στην αγκαλιά του Αχμέτ. Εκείνη πληγωμένη, εκείνος βαθιά ερωτευμένος θα ζήσουν μια σύντομη ερωτική ιστορία που θα οδηγήσει στην τραγική ανακάλυψη ότι ο Αχμέτ δεν είναι παρά ο χαμένος αδελφός του Γιάννη. Από εκεί και μετά ξεκινάει ένας αγώνας, με τον Γιάννη θα θέλει να επανακτήσει, χρησιμοποιώντας την Τουρκική ταυτότητα του αδελφού του, την περιουσία στα Κατεχόμενα…..

Δεν θα σας πω τίποτα άλλο, από το σημείο που εγώ σταμάτησα, αρχίζει ένα πραγματικά αγωνιώδες μυθιστόρημα που δεν μπορούσα ν’ αφήσω από τα χέρια μου! Ανατροπές αλλά και ενδιαφέρουσες περιγραφές, ιστορικά γεγονότα και μάλιστα από κάποια που τα γνωρίζει πολύ καλά, καθότι Κύπρια και η ίδια όπως είπαμε. Ειλικρινά ενθουσιάστηκα μ’ αυτό το βιβλίο που δεν μπορεί ν’ αφήσει κανέναν ασυγκίνητο, πιστέψτε με. Το χθες μπλέκεται αριστοτεχνικά με το σήμερα, οι δρόμοι του παρελθόντος στήνουν οδοφράγματα στο παρόν και στο μέλλον. Τα παιδικά τραύματα δημιουργούν σακατεμένες ψυχές, το πρόβλημα της Κύπρου ορατό από μια πλευρά που εμείς οι Ελλαδίτες δεν μπορούμε να συλλάβουμε το μέγεθός του. Είδα μια πλευρά της Κύπρου που μόνο φανταζόμουν όταν αντίκρισα τα οδοφράγματα σε μια πόλη χωρισμένη στη μέση με την τούρκικη σημαία να κυματίζει. Είχα αναρωτηθεί πώς είναι ν’ αντικρίζεις κάθε μέρα το σύμβολο ενός εχθρού ουσιαστικά, που ξέρεις ότι είναι αιτία που δεν ξαναείδες τον αδελφό σου ή τον πατέρα σου. Που δεν ζεις στο σπίτι που μεγάλωσες, που η περιουσία σου ανήκει σε κάποιους που απλώς την άρπαξαν. Μέσα στο βιβλίο είδα και την άλλη πλευρά, εκείνη που δεν την νοιάζει να περνά στα Κατεχόμενα δείχνοντας διαβατήριο για να περάσει σε μέρη που έπαιξε και γέλασε σαν παιδί. Που περνά στα Κατεχόμενα για να παίξει στα Καζίνο ή ν’ αγοράσει φτηνά είδη και θυμήθηκα την φίλη μου την Αφροδίτη από την Μυτιλήνη που μου είχε πει ότι μια φορά πέρασε στην Τουρκία και δεν αγόρασε ούτε νερό από εκεί…. Δεν είναι εθνικισμός ο πόνος των χαμένων πατρίδων και κάποτε πρέπει να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους…. Συνεχίζω επιστρέφοντας στο βιβλίο χωρίς να επεκταθώ σε σκέψεις και απόψεις επί του θέματος, όχι γιατί φοβάμαι να εκφραστώ, οι θέσεις μου είναι ξεκάθαρες, αλλά γιατί το θέμα μας δεν είναι η…. ελληνοτουρκική φιλία, αλλά «Το άλλο μου μισό», αυτό το υπέροχο βιβλίο.

Η γραφή της κυρίας Δαμιανού αξιολογότατη, τρυφερή όπου χρειάζεται, ρομαντική όπου ήταν απαραίτητο και λιτή όπου ήταν πρέπον, με διαλόγους ζωντανούς και χαρακτήρες σωστά δομημένους με αληθοφάνεια σκέψεων και αντιδράσεων.

Διαφωνώ κάθετα με την επιμέλεια του βιβλίου που το αδίκησε, μέτρησα και πολλά ορθογραφικά λάθη που με ξάφνιασαν από έναν τόσο μεγάλο εκδοτικό οίκο και διαφωνώ με κάποιους ιδιωματισμούς της γλώσσας, όχι στους διαλόγους που θα ήταν φυσιολογικό, αλλά στις περιγραφές. Τίποτα όμως από αυτά δεν κατάφεραν να μειώσουν το αποτέλεσμα που με καθήλωσε. Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα λοιπόν και καλή ανάγνωση!

Λίγα λόγια για την συγγραφέα:

Η Γιόλα Δαμιανού Παπαδοπούλου γεννήθηκε στη Λευκωσία και έζησε μέρος των παιδικών και εφηβικών της χρόνων στο Κογκό και είκοσι εννέα χρόνια στην Νιγηρία. Σπούδασε δημοσιογραφία και συνεργάστηκε με ραδιοφωνικές εκπομπές, περιοδικά και εφημερίδες της Κύπρου με χρονογράφημα, πολιτιστικά και έρευνα.Εξέδωσε διηγήματα και μυθιστορήματα για ενήλικες και παιδιά.Τα διηγήματά της έχουν αποσπάσει πολλές διακρίσεις, όπως Α΄ βραβείο ευρωπαϊκού διαγωνισμού στην Ιταλία (2007), Α΄ έπαινο σε Πανελλήνιο διαγωνισμό διηγήματος (2007), Α΄ βραβείο του διαγωνισμού συγγραφής παραμυθιού (βόλτα με το φεγγάρι) για τη γνωριμία και την κατανόηση από παιδιά για ίση μεταχείριση για όλους που προκήρυξε το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (2007-2008)

Δέχεται επισκέψεις καθημερινά στο: http://yiolap.blogspot.com/

Το βιβλίο που διαβάζω (Μάτια μου)

Μετά από μια σειρά ιστορικών μυθιστορημάτων που διάβασα, σκέφτηκα πως είναι καιρός να ξεκουραστώ λίγο, και να διαβάσω το τελευταίο βιβλίο της φίλης μου της Μαρίας Τζιρίτα "Μάτια μου" που μου χάρισε. Πρέπει να ομολογήσω πως ήμουν διστακτική γιατί δεν μου αρέσουν τα μελό και love story βιβλία. Τελειώνοντας όμως την πρώτη σελίδα άρχισα να διαβάζω μονορούφι και να μην θέλω να σταματήσω, με κρατά προσκολλημένη εκεί στις εξελίξεις και στην πορεία των ηρώων του. Πολύ γρήγορα συνειδητοποίησα πως κακός δεν το είχα ξεκινήσει πιο νωρίς...

Το βιβλίο που διαβάζω (Ένας σκούφος από πορφύρα)

Πρώτη φορά διάβασα βιβλίο της Μάρω Δούκα, και ομολογώ πως η γραφή της (τουλάχιστον σε αυτό το βιβλίο) είναι σαγηνευτική Πρέπει βέβαια να παραδεκτώ πως με δυσκόλεψε - από ένα μικρό γκάλοπ όχι μόνο εμένα, αλλά και κάποιους φίλους που το διάβαζαν παράλληλα με μένα -και ήταν αρκετές οι φορές που πισω-γυρνούσα στις σελίδες για να ξαναβρώ τον ρυθμό μου.

Ίσως και το θέμα που παρουσιάζει, Βυζάντιο Αλέξιος Α' Κομνηνός, δεν είναι και από τα πλέον εύκολα και βατά. Πέρα όμως από αυτές τις δυσκολίες, είναι ένα βιβλίο, για τους λάτρεις των ιστορικών μυθιστορημάτων, που σε κρατά και σε βυθίζει να περιηγηθείς στην εποχή που εξιστορεί. Σε πολλά σημεία του βιβλίου η γραφή της κας Δούκα μου θύμιζε ποίηση και μου έδινε έναν ρυθμό στην ανάγνωσή μου.

Τέλος το συστήνω ανεπιφύλακτα στους βιβλιόφιλους που τους αρέσει το ιστορικό μυθιστόρημα και βέβαια η Βυζαντινή περίοδος.

Η ΠΟΙΗΣΗ ΒΡΗΚΕ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ακούω συχνά τους συναδέλφους νεότερους ποιητές να παραπονιούνται ότι οι εκδότες δεν διαβάζουν ή δεν δέχονται τα χειρόγραφά τους. Κι όταν ακόμα τα δέχονται ζητάνε από τον ταλαίπωρο πρωτοεμφανιζόμενο – και όχι μόνο – ποιητή να καταβάλλει ένα «γενναίο» ποσό για να δει το πόνημά του τυπωμένο με τη φίρμα ενός αναγνωρίσιμου στο πλατύ κοινό εκδότη. Άλλοι, περισσότερο βιαστικοί, καταφεύγουν στον τυπογράφο της γειτονιάς τους, που αν τυχαίνει να είναι και φίλος τους, μπορεί να τους τυπώσει μια συνηθισμένου όγκου (4 τυπογραφικά) ποιητική συλλογή με 300 ή 500 ευρώ.

Όταν ρώτησα έναν πολυγραφότατο νέο σχετικά ποιητή, πώς είναι δυνατόν να βγάζει πάνω από τρία ποιητικά βιβλία το χρόνο, μου εξήγησε ότι δεν του κοστίζουν πάνω από 1.500 ευρώ. Αντί λοιπόν να πηγαίνει ένα καλό ταξίδι στο εξωτερικό με γκρουπ (π.χ. Συρία ή Αίγυπτο ή Μαρόκο) επιλέγει να ταξιδεύει σε ονειρικούς κόσμος και άλλες διαστάσεις μέσω της Ποίησης. Ο συγκεκριμένος ποιητής αντιμετωπίστηκε πολύ επιφυλακτικά από τα λογοτεχνικά περιοδικά λόγω του όγκου της παραγωγής του και της πληθωρικότητας του χαρακτήρα του. Με εξαίρεση έναν καλοπροαίρετο διευθυντή και ιδιοκτήτη περιοδικού, όλοι οι υπόλοιποι αγνόησαν επιδεικτικά την παρουσία του στα Γράμματα. Βέβαια, κι αυτός ο παραγνωρισμένος ποιητής, λόγω εξοικείωσης με τις νέες τεχνολογίες – είναι περίπου 30 χρονών – απευθύνθηκε σε όλους τους υπεύθυνους των διαδικτυακών περιοδικών – έτσι ανακάλυψε κι εμένα – και βρήκε καλύτερη υποδοχή και μεταχείριση του έργου του επειδή το ίντερνετ είναι περισσότερο πλουραλιστικό, δεν έχει το κόστος αγοράς χαρτιού και τα συνήθη τυπογραφικά και βιβλιοδετικά έξοδα, επειδή χρειάζεται καθημερινή ανανέωση και τροφοδοσία με νέο υλικό, υπάρχει φυσικά περισσότερος χώρος για όλους.

Επίσης οι ποιητικοί διαγωνισμοί που διοργανώνονται από διάφορους συλλόγους και φορείς, και ανακοινώνονται στο διαδίκτυο, γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια απρόσμενη άνθιση. Θαρρείς, όλοι οι Έλληνες γράφουν ποιήματα! Και γιατί όχι; Είμαστε απόγονοι ένδοξων προγόνων που διαμόρφωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό χάρη στη δύναμη της σκέψης τους και στη δύναμη της γραφίδας τους. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράσει τον ψυχικό του κόσμο με ειλικρινή και ανιδιοτελή τρόπο. Φτάνει να μην προσβάλλει, να μην φτύνει τις πεποιθήσεις των άλλων για να προκαλέσει αντιδράσεις κι έτσι να προβληθεί το όνομά του, φτάνει να έχει το γνώθι σαυτόν και να μην είναι μωροφιλόδοξος. Όσο για τη ματαιοδοξία, εεε, σε αυτό το αμάρτημα ξεπέφτουν συχνά και οι πιο άξιοι άνθρωποι των Γραμμάτων, και οι πλέον αναγνωρισμένοι. Αυτοί που θα έλεγες ότι έχουν χορτάσει από βραβεία και επαίνους…

Το διαδίκτυο λοιπόν είναι ένας καλός τόπος συνάντησης των εμπνεόμενων από τη μούσα Ερατώ. Εκεί έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν την άμεση ανάδραση (feedback) των γραπτών τους. Εκεί γνωρίζουν καινούργιους φίλους και συνοδοιπόρους στο πνευματικό μονοπάτι που διάλεξε ο καθένας να περπατήσει. Όλοι αυτοί οι «Δον Κιχώτες» που αναζητούν ανώτερα, και δικαιότερα βασίλεια Αγάπης, Ειρήνης και Φωτός Ανέσπερου, εις βάρος – συνήθως – των βιοποριστικών και επαγγελματικών τους ασχολιών, συναντιούνται στον ηλεκτρονικό κόσμο της στιγμιαίως και δωρεάν διαχεομένης πληροφορίας, και πλουτίζουν τον ψυχικό κόσμο και την προβληματική τους, διαβάζοντας τα πονήματα των άλλων. Πολλοί νέοι συγγραφείς έγιναν πρώτα γνωστοί από το διαδίκτυο και μετά βρήκαν το δρόμο για τον εκδότη, τον τυπογράφο ή τον βιβλιοδέτη. Βέβαια, δεν λείπουν κι εκείνοι οι οποίοι, με τον ενθουσιασμό της νιότης, θεωρούν τον εαυτόν τους τον «καλύτερο του χωριού» και βιάζονται να εκπαραθυρώσουν και να υποσκελίσουν τους παλιότερους και περισσότερο καταξιωμένους συγγραφείς και ποιητές. Πολλές φορές επιτίθενται – συνήθως ανώνυμα, σπανίως επώνυμα – με υβριστικά e-mails ή posts, ελπίζοντας ότι θα ανατείλει ευκολότερα το άστρο τους όταν μειώσουν τους άλλους.

Όμως κανείς δεν μειώνεται από μια απρόκλητη επίθεση. Και η συκοφαντία, και ο λίβελος, πολλές φορές βοηθούν το «θύμα» να συνειδητοποιήσει τα όριά του, και να δώσει τον καλύτερο εαυτό του στο γράψιμο, ελπίζοντας ότι έστω μία σελίδα από τα γραπτά του θα νικήσει τον Χρόνο. Όσο για εκείνους που επιτίθενται σε άλλους, παλιότερους συνήθως, ποιητές, επώνυμα, ελπίζοντας ότι «έτσι θα γίνουν εχθροί και θα κερδίσουν το σεβασμό του αντιπάλου τους» (όπως μου είχε γράψει κάποιος θρασύτατα ανερχόμενος νεαρός), το μόνο που έχω να πω είναι ότι ακόμα και τους εχθρούς μας τους διαλέγουμε με την ίδια προσοχή που επιλέγουμε τους φίλους μας: πρέπει να έχουν την ίδια παιδεία, την ίδια ποιότητα ψυχής, και κυρίως το ίδιο ύφος μ’ εμάς. Πολλοί άνθρωποι είναι διαρκώς οργισμένοι, για το φύλο τους, για την κοινωνική τους τάξη, για το οικονομικό τους αδιέξοδο. Πολλοί θεωρούν ότι η υφήλιος τους χρωστάει γιατί μας κάνουν τη χάρη να αναπνέουν τον ίδιον αέρα με εμάς τους ταλαίπωρους θνητούς. Αυτούς τους ανθρώπους τους απέφευγα πάντα από φίλους μου κι από εχθρούς μου. Ως φίλοι θα ήταν ιδιαίτερα δαπανηροί, αφού θα έπρεπε να τους δίνω διαρκώς δανεικά και αγύριστα, και ως εχθροί θα ήταν ιδιαίτερα συκοφάντες, αφού θα θεωρούσαν ότι όσα κατέκτησα εγώ με πολύ ιδρώτα και προσπάθεια, εκείνοι θα έπρεπε να τα αποκτήσουν δωρεάν.

Το διαδίκτυο έχει τα καλά του, έχει και τα κακά του. Η ανωνυμία είναι θετική όταν θέλεις να εξομολογηθείς πράγματα που δεν θα τολμούσες να πεις ούτε στον πιο κολλητό σου φίλο, είναι όμως κι αρνητική, αφού εξασφαλίζει το ατιμώρητο του θρασύδειλα επιτιθέμενου. Παρ’ όλα αυτά, απολαμβάνω κάθε φορά, όταν τα ανακαλύπτω στο διαδίκτυο, τα ποιητικά «διαμάντια» νέων ή παλιότερων ποιητών. Ας μην μεμψιμοιρούμε. Όλα καλά! Ας περάσουμε ένα υπέροχο καλοκαίρι. Αυτή η χώρα έχει τον διαυγέστερο ουρανό και τις ωραιότερες παραλίες του Κόσμου όλου. Η Ελλάδα έχει γεννήσει τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη, τον Μένανδρο, τη Σαπφώ, τον Αλκαίο, τον Ίβυκο. Μπορεί κάπου λίγο μακριά από εμάς, σε μια γωνιά του διαδικτύου, να κυοφορούνται νέοι αστερισμοί ποιητών, που θα δοξάσουν τον τόπο μας. Ας τους ανακαλύψουμε.

Ακόμα κι αν πρέπει να περάσουμε μέσα από πυκνά βάτα και γαϊδουράγκαθα προκειμένου να μυρίσουμε το ρόδο το μυστικό.

Υγιαίνετε! Και να γράφετε!

Φιλικά δικός σας,

Κωνσταντίνος Μπούρας

www.konstantinosbouras.gr

(πηγή:www.diavasame.gr)

Ο δημοσιογράφος M. Hulot της Lifo εξηγεί γιατί του άρεσε το «Όπλο μετά μουσικής»