Η κινηματογραφική ένταση αυτού του μυθιστορήματος...

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΟΥ ΝΤΕ ΝΙΡΟ
RAWI HAGE
εκδ Πάπυρος

Το πρώτο μυθιστόρημα του λιβανέζικης καταγωγής Καναδού συγγραφέα Ράουι Χαζ τιμήθηκε με πλήθος βραβείων χάρη στην «πρωτοτυπία, τη δύναμη, το λυρισμό, αλλά κυρίως την ανθρωπιά του». Ανάμεσα στα βραβεία και το IMPAC Dublin Literary Award 2008, για το οποίο αναμετρήθηκε με ισχυρά ονόματα όπως ο Χαβιέ Θέρκας, ο Φίλιπ Ροθ, ο Κόρμακ Μακάρθι και η Μάργκαρετ Άτγουντ. Το παιχνίδι του Ντε Νίρο γράφτηκε στα αγγλικά, την τρίτη γλώσσα του Χαζ μετά τα αραβικά και τα γαλλικά και μεταφέρει αυθεντικές μνήμες από τον εμφύλιο στον Λίβανο, μέσα από μια αφήγηση σκληρή αλλά και έντονα ποιητική. Η κινηματογραφική ένταση αυτού του μυθιστορήματος, που εξελίσσεται σαν αγωνιώδες θρίλερ, διαφαίνεται ήδη από τον τίτλο που παραπέμπει στον «Ελαφοκυνηγό».

Δύο αδελφικοί φίλοι στη Βηρυτό της δεκαετίας του ’80, προσπαθούν να επιβιώσουν όπως μπορούν μέσα στο χάος του εμφυλίου. Σε μια πόλη όπου ο θάνατος είναι αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας, η μάνα συνεχίζει να μαγειρεύει μέσα στην βομβαρδισμένη κουζίνα της και τα καψουροτράγουδα της Φεϊρούζ αντηχούν μαζί με σειρήνες και κλάματα. Ο ένας φίλος θα καταταγεί στην χριστιανική εθνοφρουρά της Ανατολικής Βηρυτού και θα βρεθεί στο Ισραήλ, ο άλλος ονειρεύεται τη Ρώμη, εκεί όπου ακόμα και τα περιστέρια δείχνουν χαρούμενα και καλοταϊσμένα. Θα καταφέρει να φτάσει σαν λαθρομετανάστης στο Παρίσι. Η φυγή και στις δύο περιπτώσεις θα είναι ένα ταξίδι ακόμα πιο βαθιά στην κόλαση.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ανέβηκα στη μοτοσικλέτα του Ζορζ και έκατσα πίσω του. Διασχίζαμε τους κεντρικούς δρόμους όπου έπεφταν οι βόμβες, όπου διπλωμάτες από τη Σαουδική Αραβία ψώνιζαν κάποτε Γαλλίδες πόρνες, όπου οι αρχαίοι Έλληνες χόρευαν, οι Ρωμαίοι κατακτούσαν, οι Πέρσες ακόνιζαν τα σπαθιά τους, οι Μαμελούκοι έκλεβαν το φαγητό των χωρικών, οι σταυροφόροι έτρωγαν ανθρώπινη σάρκα και οι Τούρκοι είχαν υποδουλώσει τη γιαγιά μου. Ο πόλεμος είναι για τους αλήτες. Οι μοτοσικλέτες είναι επίσης για τους αλήτες, και για τους πιτσιρικάδες με μακριά μαλλιά, σαν εμάς, με πιστόλια κάτω από τα πουκάμισα, με κλεμμένη βενζίνη στο ντεπόζιτο, χωρίς συγκεκριμένο προορισμό… Διασχίσαμε μια βροχή από σφαίρες χωρίς να δίνουμε σημασία… Δεν είχαμε προορισμό, ήμασταν ζητιάνοι και κλέφτες, καυλωμένοι Άραβες με σγουρά μαλλιά και ανοιχτά πουκάμισα και πακέτα Μάλμπορο χωμένα στα μανίκια μας, απόκληροι, ακραίοι μηδενιστές με όπλα, βρόμικη ανάσα και μακριά, αμερικάνικα τζιν.

Πεκίνο, 4 Ιουνίου 1989

Πεκίνο σε κώμα
Μa Jian (Μα Γιαν)
εκδ Πάπυρος

Τον Μάιο του 1989 ο Μα Γιαν ζούσε αυτοεξόριστος για πολιτικούς λόγους στο Χονγκ Κονγκ. Επέστρεψε όμως στο Πεκίνο για να λάβει μέρος στην εξέγερση των φοιτητών. Είκοσι χρόνια μετά, στο τελευταίο του μυθιστόρημα ο Μα επανέρχεται – με ακρίβεια ιστορικής μαρτυρίας – στην ανοιχτή πληγή των γεγονότων της πλατείας Τιανανμέν για να κάνει μέσω της λογοτεχνίας ό,τι πεισματικά αρνούνται αρχές και πολίτες της Κίνας: να αφήσουν την Ιστορία να μιλήσει. «Στην Κίνα η μνήμη είναι έγκλημα», λέει σε μια συνέντευξή του, και μόνος δρόμος η σιωπή και η ηθελημένη τύφλωση. Όμως «ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία» κατά τον Μίλαν Κούντερα «είναι αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη», και ο Μα Γιαν, ο «Κινέζος Κούντερα» όπως έχει χαρακτηριστεί, στο Πεκίνο σε κώμα είναι αποφασισμένος να εναντιωθεί στη λήθη. Το ακίνητο σώμα του Τάι Γουέι, πρωταγωνιστή του βιβλίου, θα γίνει το ζωντανό σύμβολο τόσο του ολοκληρωτικού καθεστώτος όσο και της απότομης εισόδου της χώρας στον πιο άγριο καπιταλισμό.

Πεκίνο, 4 Ιουνίου 1989. O Τάι Γουέι, μεταπτυχιακός φοιτητής βιολογίας, πυροβολείται στο κεφάλι στη διάρκεια των επεισοδίων στην πλατεία Τιανανμέν. Πέφτει σε βαθύ κώμα και έκτοτε βρίσκεται ακινητοποιημένος σε ένα κρεβάτι στο διαμέρισμα της μητέρας του. Σε αντίθεση όμως με το σώμα του, το μυαλό του βρίσκεται σε πλήρη εγρήγορση. Ό,τι τον κάνει να νιώθει ακόμα ζωντανός είναι η απόλυτη ελευθερία του να ανακαλεί μνήμες από το παρελθόν. Ακολουθώντας αυτό το «ανάστροφο» μονοπάτι, γυρνάει πίσω στην παιδική του ηλικία, που συνέπεσε με τη ζοφερή περίοδο της Πολιτιστικής Επανάστασης, θυμάται τους έρωτες που τον σημάδεψαν και ανακαλεί με λεπτομέρειες την εμπλοκή του στο φοιτητικό κίνημα και την άγρια καταστολή του. Συγχρόνως όμως παρακολουθεί και ό,τι συμβαίνει στο παρόν. Από θραύσματα λόγων των φίλων που τον επισκέπτονται και της μητέρας του που τον φροντίζει, παρακολουθεί τις ραγδαίες αλλαγές στην πολιτική ζωή της χώρας του, που έχει πλέον απροκάλυπτα παραδοθεί στον καπιταλισμό. Η μητέρα του αγωνίζεται να τα βγάλει πέρα – πότε πουλώντας τα «θαυματουργά» του ούρα και πότε τον ένα του νεφρό – ενώ το αστυνομικό καθεστώς προσπαθεί λυσσαλέα να σβήσει από τη συλλογική μνήμη τα γεγονότα της σφαγής στην πλατεία Τιανανμέν. Μέσα σε αυτό το παρανοϊκό σκηνικό, ο Τάι Γουέι, ακινητοποιημένος στο σιδερένιο του κρεβάτι, νιώθει πιο ελεύθερος από ποτέ. Άραγε ποιος πραγματικά βρίσκεται σε κώμα; Αυτός ή μια ολόκληρη χώρα γύρω του;

Τώρα που όλα έχουν πια ειπωθεί

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΙΒΑΝ ΝΤΕΝΙΣΟΒΙΤΣ
ΑΛΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ
εκδ Πάπυρος

Ο νομπελίστας συγγραφέας που πέθανε πρόσφατα, μεταφέρει σε αυτό το μυθιστόρημα-ορόσημο την προσωπική του εμπειρία από τα σταλινικά γκουλάγκ. Το "Μία ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς" είναι η σχολαστική καταγραφή μιας ημέρας από τη ζωή του κρατούμενου Σ-854 σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας του σοβιετικού καθεστώτος. Ο Ιβάν Ντενίσοβιτς, αρχετυπική μορφή Ρώσου αγρότη, γραπώνεται από μικρές καθημερινές κινήσεις και από τη σκληρή, άμισθη δουλειά του για να διατηρήσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την εσωτερική του ελευθερία μέσα στις απάνθρωπες συνθήκες του στρατοπέδου.

Το μυθιστόρημα επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Πάπυρος σε νέα μετάφραση από τα ρωσικά, συνοδευόμενο από το κείμενο της ομιλίας του Σολζενίτσιν για την απονομή του βραβείου Νόμπελ, στο οποίο συνοψίζονται οι απόψεις του για τη λογοτεχνία και την αποστολή της.

"Τώρα που όλα έχουν πια ειπωθεί για τον πιο γνωστό από τους αντιφρονούντες, δεν έχουμε παρά να βυθιστούμε και πάλι στην ανάγνωση του μεγαλειώδους έργου του που πρόσφερε στη Ρωσία έναν ακόμα Τολστόι. Ένα έργο που δίνει φωνή σε νεκρούς και επιζώντες των σταλινικών στρατοπέδων, στα οποία έζησε και ο ίδιος ο Σολζενίτσιν για οκτώ ατελείωτα χρόνια. Ένα έργο που ρίχνει λυτρωτικό φως στο έρεβος του εικοστού αιώνα... Ένα έργο που δείχνει πώς η φυλακή μπορεί να ελευθερώσει... Ένα έργο που μέσα στην άσβεστη καρδιά του έκρυβε τη διάλυση της σοβιετικής αυτοκρατορίας."

(Andre Clavel, Lire)