νεα ΝΙΚΗΤΡΙΑ για το Φεβρουάριο 2012

 

νικήτρια για το δεύτερο βιβλίο του διαγωνισμού Φεβρουαρίος 2012 είναι το νουμερο 51 η ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ !!!! 

Μαρία στείλε γρήγορα τα στοιχεία σου και ο εκδοτικός οίκος ΑΝΕΜΟΣ θα σου στείλει το βιβλίο της Καίτης Γρίσπου "Μοιράζομαι και ωριμάζω". ΚΑΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ!

θα καίνε αύριο τα πτυχία των δικών μας παιδιών

Γιατί εμένα η ψυχή μου

Μάρω Δούκα 

εκδ Πατάκης 

Μπορείτε να διαβάσετε ένα απόσπασμα του βιβλίου.

Είκοσι χρόνια, δεκαεπτά πεζογραφήματα. Για την κρίση που ερχόταν, για την ανεργία, την απώλεια, τη μοναξιά, τους πολιτικούς πρόσφυγες, τη φτώχεια, την εκμετάλλευση, τους μετανάστες, τον πόλεμο, τους παρίες λαούς, την κυριαρχία της ελεύθερης αγοράς σ' ένα εφιαλτικό, αν και άδηλο, μέλλον. Αλλά και για την αλληλεγγύη, την αγάπη, την αναζήτηση, τη μνήμη, τον λόγο και την τέχνη που επιμένουν με το λίγο της ψυχής μας κυανό. «... Kάνουν κύκλο κι επανέρχονται οι εικόνες, ας απαλύνονται όλα με τον καιρό κι ας ξεθωριάζουν, δεν ξεχνιούνται, ούτε και ο Kαζαντζάκης, ο μέγας παρηγορητής, στο μακό μπλουζάκι στάμπα, αν και ο Γάιος Σαλλούστιος Kρίσπος, ο Λατίνος ιστορικός, το πρωτοείπε πλήρες: Quod mihi a spe, metu, partibus rei publicae animus liber erat: Γιατί εμένα η ψυχή μου ήταν ελεύθερη από την ελπίδα, τον φόβο, τα Kόμματα. [...] Σκέψου τις Ουκρανές, μονολογεί, τις Ρωσίδες, τις Γεωργιανές, τις Bουλγάρες. Tα σπίτια που άφησαν, τα τοπία. Tα πτυχία που έκαψαν. Και αναλογίσου τις φωτιές που θα καίνε αύριο τα πτυχία των δικών μας παιδιών, ξαναζώντας τον Mακρυγιάννη δαρμένο και ξυπόλυτο να τα βάζει με τον δικό του άγιο και να κλείνει τη δική του μυστική συμφωνία, τα δούναι και τα λαβείν, με μια κοινωνία που σε αλέθει για να συντηρείται και σε αποθεώνει για να σ' έχει».

ο Γιώργος Λίλλης και η ποίηση

γράφει η Κατερίνα Κάιρα 

Ο Γιώργος Λίλλης γεννήθηκε στη Γερμανία το 1974. Ένα χρόνο αργότερα με την οικογένειά του εγκαθίσταται στην Ελλάδα. Στην αρχή στην Αθήνα και μετά στο Αγρίνιο, τόπο καταγωγής του, μέχρι την επιστροφή στη Γερμανία το 1996 όπου ζει και εργάζεται από τότε. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά κι έχουν παρουσιαστεί σε περιοδικά και ανθολογίες του εξωτερικού. Μεταφράσεις, ποιήματα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευτεί και σε διάφορα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά (Ποίηση, Μανδραγόρας, Δέντρο, Ακτή, Γραφή). Έχει μεταφράσει στα ελληνικά τον γερμανό ποιητή Durs Grünbein (Του χιονιού ή ο Ντεκάρτ στη Γερμανία, εκδόσεις Κέδρος) και Ινδιάνους ποιητές. Έργα του: Τα όρια του λαβυρίνθου (ποιήματα, 2008), Στο σκοτάδι μετέωρος (ποιήματα, 2003), Η χώρα των κοιμώμενων υδάτων (ποιήματα, 2001), Το δέρμα της νύχτας (ποιήματα, 1999). Τα Ίχνη στο χιόνι είναι το πρώτο του μυθιστόρημα, το οποίο θα εκδοθεί τον Μάρτιο από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Θα ήθελες βιβλίο σου να μεταφερθεί στην τηλεόραση/θέατρο;

Θα το ήθελα μόνο αν υπήρχε η διάθεση για ποιότητα. Η τηλεόραση και το θέατρο μπορούν να βοηθήσουν ένα έργο να φτάσει σ΄ ένα ευρύτερο κοινό. Υπήρξαν εντυπωσιακές μεταφορές στην οθόνη λογοτεχνικών έργων, όπου ο σκηνοθέτης κατάφερε μέσα από την δική του ματιά να δώσει μια άλλη διάσταση στο έργο. Θα με ενδιέφερε να δω πως η μια τέχνη συμπληρώνει την άλλη.

Αγαπημένος συγγραφέας.

Ο Κόρμακ Μακ Κάρθυ. Γιατί έχει συνδυάσει τον λυρισμό με τον ρεαλισμό καταφέρνοντας να με σαγηνέψει όσοι λίγοι. Τον αγαπώ πάρα πολύ. Υπήρξε για μένα μεγάλος δάσκαλος. Και το ήθος του. Που επικεντρώθηκε με αφοσίωση στο γράψιμο μακριά από λογοτεχνικά στέκια, ζώντας για χρόνια στην απόλυτη φτώχεια, γι΄ αυτή του την επιλογή. Τον ζηλεύω.

Γράφεις το επόμενο βιβλίο σου;

Σε ένα μήνα περίπου θα εκδοθεί το πρώτο μου μυθιστόρημα με τίτλο Ίχνη στο χιόνι από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Μετά από χρόνια περισυλλογής και επίπονης εργασίας ήρθε ο καιρός για λίγη εξωστρέφεια. Νομίζω ότι θα χρειαστεί αρκετός καιρός μέχρι να αρχίσω να γράφω πάλι. Έχω όμως έτοιμες και δυο ποιητικές συλλογές, οι οποίες θα εκδοθούν κάποια στιγμή, αλλά δεν βιάζομαι. Η ποίηση μπορεί να περιμένει. Είναι σαν το παλιό καλό κρασί.

Τι σου αρέσει να διαβάζεις;

Τα πάντα. Από μυθιστορήματα και ποιητικές συλλογές μέχρι κόμικ και παραμύθια. Είμαι δεινός αναγνώστης. Δεν μπορείς να γράψεις αν δεν έχεις διαβάσει, αν δεν έχεις μυηθεί στις λεπτομέρειες της τέχνης που εξασκείς. Για μένα είναι σπουδαία αυτή η σπουδή πάνω στα γραπτά άλλων. Έχουν γραφτεί τόσα υπέροχα ποιήματα, τόση όμορφη πρόζα.

Σκέφτεσαι να επιστρέψεις στην Ελλάδα;

Όχι. Έφυγα πριν δεκαπέντε χρόνια από την Ελλάδα και έφτιαξα στην Γερμανία την ζωή μου από την αρχή. Δεν έχω πατρίδα. Έτσι νιώθω. Κατοικώ μέσα στα σύνορα του προσωπικού μου κόσμου. Δεν ξέρω αν αυτό ακούγεται εγωκεντρικό, αλλά έτσι νιώθω.

Η ποίηση είναι "βάλσαμο" για σένα; Αντλείς αισιοδοξία μέσα από τα έργα σου;

Δεν θα το έλεγα βάλσαμο. Περισσότερο είναι μια εσωτερική ανάγκη. Όταν εστιάζω μέσα μου αυτό οδηγεί πολλές φορές σε αποκαλύψεις που δεν θα έλεγα ότι είναι πάντα αισιόδοξες. Δεν μπορώ να πω ότι αντλώ αισιοδοξία από τα έργα μου. Μάλλον το αντίθετο. Η ενδοσκόπηση φανερώνει την ατελή μου εικόνα, προδίδει τους φόβους μου, την ανικανότητα μου να αντιμετωπίσω τον εαυτό μου ρεαλιστικά. Η ποίηση είναι ένας καθρέφτης. Δεν μπορείς να ξεφύγεις. Έχω ούτως ή άλλως προδώσει τον εαυτό μου. Οι στίχοι το φανερώνουν αυτό με τον δικό τους τρόπο, λες και αυτή η τέχνη δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια αναμέτρηση με το εγώ και με τα ψέματα που χτίζει.

Που ξεκινά και που τελειώνει ένα ποίημα;

Ξεκινά από μια εικόνα, από μια σκέψη, από ένα αίσθημα, αλλά δεν τελειώνει ποτέ. Όταν γράφω δεν ξέρω τι γράφω. Βρίσκομαι σε μια ουδέτερη κατάσταση, χωρίς να ελέγχω τίποτα. Όταν όμως αποφασίζεις πως θέλεις να εκδόσεις ένα ποίημα, τότε αλλάζει το πράγμα. Εκεί αρχίζει η συνειδητή επεξεργασία. Να αφαιρεθούν τα περιττά, να εντοπίσω τις προθέσεις και τους στόχους μου, να δουλέψω την δομή του, έτσι ώστε να μην είναι μόνο μια απλή συρραφή λέξεων, να δαμάσω τέλος τον οίστρο και τον αυθορμητισμό. Κι εκεί έγκειται η δυσκολία. Πότε άραγε τελειώνει η επεξεργασία ενός ποιήματος; Από προσωπική πείρα μόνο όταν τυπωθεί. Κι αυτό γιατί δεν μπορώ να κάνω τίποτα πια για να το αλλάξω. Έχω σταματήσει στο παρελθόν την έκδοση του βιβλίου για να κάνω ριζικές αλλαγές σε ποιήματα που πριν μερικές μόνο μέρες θεωρούσα ολοκληρωμένα. Γι΄ αυτό η ποίηση θέλει χρόνο. Να κατασταλάξουν μέσα μου οι πρώτες εμπνεύσεις, να το δω σαν τρίτος. Κι αυτό δεν γίνεται από την μια μέρα στην άλλη. Τα Όρια του λαβύρινθου τα δούλευα έξι χρόνια. Από τα εκατοντάδες ποιήματα κράτησα τελικά τα σαράντα, τα οποία τα δούλεψα κι αυτά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Φαγιούμ, ένα εκτενές ποίημα, το οποίο βρίσκεται στο ίδιο βιβλίο, για να ολοκληρωθεί, με πήρε δύο χρόνια και υπάρχουν στα συρτάρια μου είκοσι διαφορετικές εκδοχές του ποιήματος.

Ενα μυθιστόρημα στηρίζεται στους πρωταγωνιστές του, σε γεγονότα, καταστάσεις και τοπία. Ενα ποίημα, παίρνει "μορφή και οστά" από που;

Από τα συναισθήματα που προκαλεί μια κατάσταση. Είναι λίγο δύσκολο να το εξηγήσω. Αν πάρω παράδειγμα τον εαυτό μου, συγκινούμε ή εμπνέομαι από κάτι, το οποίο κάτι μπορεί να είναι ένα απλό πράγμα, ένα τίποτα, που δεν έχει καμιά σημασία ή σπουδαιότητα, που σε εμένα όμως επενεργεί ως αίσθημα και καταλήγει να γίνει στίχος.

Έχεις "μούσα";

Ναι. Την ζωή.

Έχει μέλλον η ποίηση στην Ελλάδα;

Είναι σαν να με ρωτάτε αν θα σταματήσουμε να αναπνέουμε. Το μέλλον της ποίησης εξαρτάται από το μέλλον του ανθρώπου. Όταν δεν θα υπάρχουμε θα πάψει να υπάρχει κι εκείνη.

Ευχαριστώ θερμά τον κύριο Λίλλη που μας χάρισε μέσα σε λίγες λέξεις τον κόσμο της ποίησης. Δίνουμε ραντεβού να μας μιλήσει για το νέο του βιβλίου σε λίγο καιρό.

site:  http://giorgos-lillis.com/index.php/el-GR/

fb: http://www.facebook.com/profile.php?id=100003312522112

Λες πράγματα που δεν στέκουν στα άτομα που αγαπάς

Όνειρα δίχως ουρανό

Κατερίνα Σωπύλη - Μπουγαζιανού
εκδ Βιβλιοπωλείο Αναζητήσεις

Είναι αλήθεια ότι η μοίρα παίζει περίεργα παιχνίδια. είναι αλήθεια, ότι σου φέρνει στο δρόμο σου ανθρώπους και καταστάσεις που δεν περιμένεις. Κάποτε πίστευα ότι την μοίρα την φτιάχνεις μόνος σου…
Μετά όμως από το περσινό καλοκαίρι κατάλαβα πως ότι είναι να γίνει θα γίνει. Ακολουθείς τον δρόμο που σου δείχνει χωρίς να σκεφτείς, σαν το μονοπάτι που είναι χαραγμένο και σε περιμένει να το διαβείς.
Σαν να περιμένει μόνο εσένα, κοιτάς πίσω και δεν βλέπεις τίποτα, μόνο τη διαδρομή βλέπεις… τη διαδρομή με σκοπό να ζήσεις το ταξίδι που σου προσφέρει απλόχερα. Δεν φοβάσαι αν θα πληγωθείς, αν θα ταπεινωθείς ,το μόνο που σε ενδιαφέρει είναι να ζήσεις ίσως ακόμα και τη ζωή που δεν έζησες. Να κάνεις πράγματα που ποτέ μέχρι τότε δεν είχες σκεφτεί… ή δεν τόλμησες.
Δεν μετανιώνεις, φτάνεις στον προορισμό σου. Θες να συνεχίσεις, θες να κάνεις κι άλλο ταξίδι, να το ξαναζήσεις, να το ξαναγευτείς. Μετά έρχεται το αδίστακτο πρόσωπο της ίδιας μοίρας που σε οδήγησε στο ταξίδι και τότε όλα ανατρέπονται. Δεν θες να ακολουθήσεις, θες να πεις όχι, ένα όχι, τρανταχτό μπας και αλλάξεις τα δεδομένα του σκληρού δίσκου της μοίρας σου… κοιτάς τα κομμάτια σου και προσπαθείς να τα μαζέψεις χωρίς να δουν οι άλλοι ότι έχουν σπάσει. Γίνεσαι σκληρός με ανθρώπους που μέχρι πριν μέρες ορκιζόσουνα ότι δεν θα άφηνες ποτέ. Κλαις, φωνάζεις σιωπηλά να μην σε ακούσουν και σε κρίνουν. Να μην δουν τον πόνο σου, ποιος άλλωστε θα σε καταλάβει ποιος θα σε νιώσει. Κανείς!
Λες πράγματα που δεν στέκουν στα άτομα που αγαπάς, ενώ θέλεις να γίνουν όλα όπως τα είχες φανταστεί, να πεις συγνώμη, να φωνάξεις, να ουρλιάξεις… μα… όχι, δεν γίνεται, πρέπει να αποδώσεις σωστά το ρόλο που σου έχουν αναθέσει. Για σένα, για να μην κυλήσεις ξανά, για να μην δώσεις περιθώρια να σου αλλάξουν την γνώμη…
Γυρίζεις στην βάση σου. Κάθεσαι στον δηλητηριασμένο θρόνο σου. Πονάς, μα οφείλεις να μην κοιτάξεις μπροστά… πρέπει να στηρίξεις αυτό που μέχρι τώρα σου έτρωγε τη σάρκα… ο πόνος είναι μεγάλος, το φορτίο βαρύ, λες αντίο στα όνειρα για πάντα…

σ' έναν ιστό μυστικότητας και φόβου

Κέιτ Φέρνιβαλ (Kate Furnivall) 

"Φυλακισμένη στο παρελθόν"

εκδ Ωκεανίδα

Στρατόπεδο συγκέντρωσης "Νταβίνσκι", Σιβηρία, 1933. Μέσα στην παγωνιά και την εξοντωτική δουλειά, η μόνη διαφυγή της Σοφίας είναι οι ιστορίες που της διηγείται η Άννα για το εκθαμβωτικό παρελθόν στο Πέτρογκραντ και για τον έρωτά της με τον φλογερό επαναστάτη Βασίλι. Όταν η Άννα αρρωσταίνει βαριά, η Σοφία αποφασίζει να δραπετεύσει για να βρει τον Βασίλι, να σώσει τη φίλη της. Αλλά η Ρωσία, κάτω από τη σιδερένια γροθιά του κομμουνισμού, δεν είναι πια η χώρα των αναπολήσεων της Άννας. Η Σοφία περιπλανιέται μέσα σ' έναν ιστό μυστικότητας και φόβου, και τότε ένας μεγάλος έρωτας απειλεί την υπόσχεση που είχε δώσει στην Άννα.

Και για σας που δεν έχετε ακόμη διαβάσει τα υπόλοιπα βιβλία της Κέιτ Φέρνιβαλ (Kate Furnivall) σας παρουσιάζουμε τα βιβλία της:

απόσπασμα από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Γιώργου Λίλλη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΛΛΗΣ- ΠΟΙΗΣΗ
ανέκδοτη ποιητική συλλογή Μικρή Διαθήκη

Σου επιτράπηκε να περάσεις την λαξευμένη με άστρα πύλη
ο ψίθυρος σου πνίγει τα ουρλιαχτά, οι παλιές υποσχέσεις συμφιλιώνονται στους λειμώνες της κατανόησης για να τυλιχθεί η φωνή σου μια για πάντα στο χάρτινο μου παλάτι:
οξυδερκής αυτός που παραστέκεται στη σιωπή που κρύβουν
οι εκπληρωμένες του πράξεις.

Στο μαυσωλείο των ονείρων.
Θα έρθω στον ύπνο σου και θα σε στολίσω με το χρυσάφι που για μένα ξόδεψες.
Εκείνο το βράδυ, θυμάσαι; επιστρέφοντας άκουσες το δοχείο
να σπάει που όλο αυτό τον καιρό φύλασσες με τόση προσοχή
σταγόνα, σταγόνα, να συλλέγεις το μέλλον μας.

Σε έσυραν με βία, το κελί έβλεπε μόνο από ένα μικρό παράθυρο: έγινες τόσο επινοητική που τελικά μπορούσες από αυτή την κάθετη σχισμή να επιστρέφεις στο πέλαγος
αναγνωρίζοντας με ευκολία τους κηπουρούς του βυθού τα δελφίνια που κάλπαζαν πίσω σου, και των ματιών σου τα δάκρυα με γαλήνη εξάγνιζαν.

Δεν γίνεται να τελειώσει κάποιος τόσο εύκολα, δεν γίνεται να χτίζεις για αιώνες τείχη, αγνοώντας στο βάθος του χρόνου τη δύναμη της αγάπης, που σμικρύνει τα επιτεύγματα και ισοπεδώνει τις προσπάθειες που ενώ εσύ λες σκοτάδι εκείνη αντεκδικείται με φως και πείθεσαι για το αιώνιο αποτέλεσμα.

Λένε πως όποιος έφτασε τα όρια έχει και την πιθανότητα να τα ξεπεράσει.
Βρίσκοντας ξανά τα χαμένα του φτερά και την λαλιά των αγγέλων τολμώντας να δαμάσει το άπειρο.
Το άπειρο που ονειρεύτηκες και που μαζί του ταυτίστηκες.

 http://varelaki.blogspot.com

Οδοιπορικό για το γιάτρεμα των πληγών

ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ
Γεώργιος Χαριτωνίδης
Εκδ ΒΕΡΓΙΝΑ




Οδοιπορικό για το γιάτρεμα των πληγών

Πόσο καθοριστικά μπορεί να είναι κάποια γεγονότα στη ζωή ενός ανθρώπου; Στην περίπτωση του Γιώργου Χαριτωνίδη, η αιχμαλωσία του από τους Τούρκους στην Κύπρο το 1974, φαίνεται πως ήταν καθοριστική, τουλάχιστον για τη λογοτεχνική του πορεία. Έγραψε ένα βιβλίο για την αιχμαλωσία του, «Αναμνήσεις με πολλά κουκούτσια» (2003), που κέρδισε το βραβείο μυθιστορήματος από το υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου. Εκτός από αιχμάλωτος, ο Χαριτωνίδης είναι και πρόσφυγας, αφού η γενέτειρά του, η Λάπηθος, είναι σήμερα κατεχόμενη. Στο επόμενο βιβλίο του, «Με διαβατήριο και βίζα μιας μέρας» (2006), καταγράφει τα βήματά του στην Λάπηθο, την οποία επισκέφθηκε μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων. Τώρα «επιστρέφει» με ένα καινούριο ολιγοσέλιδο βιβλίο που είναι, κατά κάποιο τρόπο, ένας συνδυασμός των δύο: μια περιήγηση την οποία συνοδεύουν σε κάθε βήμα σχεδόν οι αναμνήσεις.

Στην προμετωπίδα του βιβλίου ο συγγραφέας γράφει: «Πρώτη φορά βρέθηκα στην Τουρκία ως αιχμάλωτος πολέμου στις φυλακές των Αδάνων και της Αμάσειας. Με το εξπρές του μεσονυκτίου στην καρδιά δε θα ήθελα να ξαναβρεθώ σε ‘κείνο τον τόπο». Αλλά από τις πρώτες κιόλας σελίδες, ο ίδιος μας ξαφνιάζει: «36 χρόνια μετά… το συναρπαστικότερο ταξίδι της ζωής μου» (σελ. 12). «Αιχμάλωτος» φίλων, λοιπόν, ο Χαριτωνίδης κάνει ένα οδοιπορικό στην Τουρκία, στη στεριά απέναντι από τις βόρειες ακτές της Κύπρου. Μάκρη, Ικόνιο, Αττάλεια, Καππαδοκία, Σμύρνη. Και άλλες, πολλές πόλεις με τα αρχαία τους ονόματα. Κάθε στάση είναι και μια ανάμνηση, όχι απαραίτητα της αιχμαλωσίας, αλλά οπωσδήποτε της Κύπρου και της παιδικής ηλικίας, η οποία συνδέεται με το γενέθλιο τόπο. Μια σκηνή μπορεί να φέρει στο μυαλό μια άλλη. Όπως το καφενείο στη Σίδη, που του θυμίζει τη Σαλαμίνα, το όνομα Octen στην πινακίδα ενός μαγαζιού, που του θυμίζει έναν Τούρκο στρατιώτη με τον οποίο έπιασε κουβέντα, ο «Άγιος Γεώργιος ο Σπηλιώτης» στην Καππαδοκία, που του θυμίζει μια ιστορία με τη γιαγιά του, το κοριτσάκι στη Σμύρνη που του θυμίζει μια Τουρκάλα παιδική του φίλη. Εδώ δεν υπάρχει πίκρα, αλλά μια γλύκα που αφήνει το καταλάγιασμα της εμπειρίας και, ίσως, η συγχώρεση ή, τουλάχιστον, το γιάτρεμα των πληγών. Ούτε υπάρχει παρελθόν και παρόν. Ο χρόνος είναι αδιάσπαστος.

Σύντομα κείμενα, λιτές περιγραφές, όσο χρειάζεται για να υποδηλώσουν το συναίσθημα. Ποιητική γραφή που θέλγει και συγκινεί. Το τέλος κάθε σύντομου «κεφαλαίου» κοσμεί μια μικρή φωτογραφία. Παρατίθενται επίσης υποσημειώσεις, όπου επεξηγούνται λέξεις της κυπριακής διαλέκτου ή οι παραπομπές σε άλλα κείμενα, καθώς και βιβλιογραφία.

Βασιλική Χρίστη 

 http://www.diavasame.gr/book.cfm?itemID=1044

Το Diavasame διαβάζει

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ ΧΑΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Κανή Καραβά
Εκδ ΚΕΔΡΟΣ

Από το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ και μετά, με την επικράτηση των ψυχαναλυτικών θεωριών και πρακτικών στην καθημερινότητα του πολίτη των δυτικών, «ανεπτυγμένων» (σε εισαγωγικά ή χωρίς) χωρών, πληθαίνουν οι επιχειρούμενες συγγραφικές ανατομίες του παρελθόντος (πραγματικού ή μυθοπλαστικού ή ανάμεικτου). Πολλοί καλοί πεζογράφοι επιδίδονται διεθνώς σε αυτή την ιδιότυπη ψυχανάλυση των ηρώων τους, προσθέτοντας ή όχι αυτοβιογραφικά στοιχεία. Στην περίπτωση αυτή, η ίδια η συγγραφέας δήλωσε (στην παρουσίαση του μυθιστορήματός της στον «Ιανό» στις 9 Φεβρουαρίου του κρίσιμου έτους 2012) ότι πρόκειται για καθαρή μυθοπλασία, χωρίς να υπεισέρχονται –ούτε στο ελάχιστο–, αυτοβιογραφικά στοιχεία ή «δάνεια» από τις προσωπικές ιστορίες του κοινωνικού της κύκλου.

Ένα δεύτερο στοιχείο των μυθιστορημάτων ευρείας κυκλοφορίας που γράφονται την τελευταία δεκαετία είναι η επιστημονική τεκμηρίωση και οι σχολαστικές παραπομπές, είτε πρόκειται για διακειμενικές επιρροές είτε πρόκειται για ιστορικές πηγές των εποχών που αγγίζει η αφήγηση.

Και τα δύο στοιχεία διαμορφώνουν ένα νέο είδος μυθιστορήματος, που θα το ονόμαζα “novela erudita” (κατά το “commedia erudita”). Αντίθετα όμως από τον ερασιτεχνικό σχολαστικισμό των λόγιων κωμωδιών που αντιπαραβάλλονταν με τις περισσότερο λαϊκές και αυτοσχέδιες διαλογικές φόρμες οι οποίες εντάσσονταν στο πασίγνωστο και δημοφιλές είδος της commedia dell’arte, οι σύγχρονοι «λόγιοι» μυθιστοριογράφοι απευθύνονται σε ένα όλο και μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό. Σε αυτό συνετέλεσε η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου των μέσων και κατώτερων λαϊκών στρωμάτων, η πληθώρα προσφερόμενων κι εκπονούμενων μεταπτυχιακών εργασιών, η πρόσβαση σε όλο και μεγαλύτερη βιβλιογραφία (του διαδικτύου βοηθούντος). Έτσι, δίπλα στην “Trivial Literature” (στη «λογοτεχνία βραχείας κι αμέσου καταναλώσεως») που θριαμβεύει εισπρακτικά σε όλες τις εποχές, από ανακαλύψεως της τυπογραφίας, έρχεται να προστεθεί ένα καινούργιο λογοτεχνικό υβρίδιο, στο οποίο αφθονούν οι παραπομπές και παρατίθεται στοιχειώδης βιβλιογραφία, ακόμα και χάρτες, όπου αυτό είναι εφικτό ή απαραίτητο (σύμφωνα με την κρίση του μυθιστοριογράφου). Πολλές φορές αυτά τα υβρίδια επικροτούνται από κριτικούς κι από κοινό κι αποσπούν υψηλές διακρίσεις, οι δε τυχεροί πονητές τους κατακτούν πολυπόθητα λογοτεχνικά βραβεία.

Το γεγονός ότι συνήθως μπορούμε εμείς οι επαγγελματικώς ασχολούμενοι με την κριτική της λογοτεχνίας να τα εντάξουμε στο λεγόμενο «μετά-μοντέρνο» ή στη μετά το μεταμοντέρνο παραγωγή, που δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί σε κάποιο αναγνωρίσιμο ρεύμα ή σχολή, ουδόλως επηρεάζει το γεγονός ότι ακαδημαϊκοί πολίτες κι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι συναγωνίζονται στη μυθοπλαστική αρένα τούς ελάχιστους πλέον αυτοσχέδιους «μάστορες» δευτεροβάθμιας εκπαιδεύσεως.

Η μακρά αυτή εισαγωγή, προκειμένου να ομιλήσω για το βιβλίο της Κανής Καραβά, με τίτλο «Το πείραμα του χαμένου χρόνου», από τις εκδόσεις Κέδρος, δικαιολογείται σε κάθε προσεκτικό αναγνώστη του επιμελημένου αυτού κι ενδιαφέροντος βιβλίου, για τον απλούστατο λόγο ότι η συγγραφέας του, που έχει σπουδάσει δημοσιογραφία και δημοσιολογία κι εργάζεται στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρησιμοποιεί με αποτελεσματικό τρόπο το διαδίκτυο προκειμένου να εντάξει στον λόγο των ηρώων της σύγχρονες θεωρίες Φυσικής και Μαθηματικών. Διαλέγει επίσης να παραπέμψει σε γνωστούς λογοτέχνες και ιστορικούς μιλώντας για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και για τη χαμένη σήμερα τέχνη της σηροτροφίας, για τον «δρόμο του μεταξιού» και παραθέτει μάλιστα στο τέλος του πονήματός της επεξηγηματικό πίνακα. Είναι αρκετά τίμια στις προθέσεις της όταν βάζει εντός εισαγωγικών (και δηλώνει στην αντίστοιχη υποσημείωση) την προέλευση επιτυχημένων φράσεων ή λέξεων που παραπέμπουν σε μακρινές εποχές.

Κι αν το ταξίδι της στο παρελθόν της μυθιστορηματικής ηρωίδας φαντάζει ως αυτοσκοπός και ως πηγή αισθητικής αφηγηματικής ηδονής, το μέλλον την απασχολεί σχεδόν καθόλου, ενώ το παρόν ελάχιστα, παρά μόνο στη σύνδεσή του με το παρελθόν και ως απόρροιά του. Αυτή η ενδοσκοπική νοσταλγική ματιά σε ένα τραυματικό «πριν» που ακυρώνεται από το ευτυχές (παρά τις δυσκολίες του) και τυχερότερο «τώρα», παραλληλίζεται ευστόχως με μια «μηχανή χρόνου» που μας καθιστά θεατές του παρελθόντος, αλλά όχι και ακυρωτές ή συνδημιουργούς του. Αντιθέτως, πολλοί προσπαθούν να προφυλάξουν τις αδύναμες ψυχές από μια τέτοια ενατένιση του αληθινού, μήπως και μαρμαρώσουν σαν τη γυναίκα του Λωτ ή σαν τη γυναίκα του Ορφέα, που γύρισε πίσω και κοίταξε τον Άδη, χωρίς να μπορέσει έκτοτε να τον αποχωριστεί. Και το ερώτημα παραμένει: γνωρίζοντας τα πραγματικά συμβάντα ενός τραυματικού παρελθόντος, αποκτώντας την πολυπόθητη εκείνη αυτογνωσία, λυτρωνόμαστε από τον άδηλο πόνο, από το περίφημο «αντιπεπονθός» που μας τρώει τα σωθικά; Οι ψυχαναλυτές απαντούν «ναι», οι ψυχαναλυόμενοι δικαιολογούν τα χρήματα που επένδυσαν σε αυτή τη θεραπεία και οι συγγραφείς αυτοψυχαναλύονται ιδίοις (ή άλλοις – στην καλύτερη των περιπτώσεων) αναλώμασιν.

Βεβαίως και υπάρχει ο αντίποδας: η «φανταστική» λεγόμενη λογοτεχνία, τα πολυποίκιλα συνωμοσιολογικά σενάρια, οι ζοφερές ή ευοίωνες λογοτεχνικές ενατενίσεις του μέλλοντος, ή αναζωπύρωση αρχαίων μύθων, η επίκληση ιδεατών εξωγήινων που κανείς δεν έχει ακόμα αντικρύσει. Κι αυτή νομίζω ότι είναι μια απάντηση στην εδώ κι έναν αιώνα επιχειρούμενη παρελθοντολογία ή ανατομία τού παρελθόντος στο ζεστό ακόμα πτώμα του παρόντος, που βεβαίως έχει προκαθορισμένο ανύπαρκτο μέλλον.

Μέσα σε αυτά τα ιστορικά και λογοτεχνικά πλαίσια, η Κανή Καραβά, εκπονεί ένα λεπτουργημένο αφηγηματικό κέντημα, χρησιμοποιώντας βεβαίως τεχνικές του παρελθόντος και «δρόμους» που έχουν ανοίξει οι μεγάλοι του μυθιστορηματικού είδους, αναμειγνύει με αξιοσημείωτη ευελιξία το λαϊκό με το λόγιο, το αναμενόμενο με το απρόβλεπτο, τον μελοδραματισμό με την αποδραματοποίηση, την «ερωτική» λογοτεχνία που απευθύνεται εύστοχα στο θυμικό των αναγνωστών με την υψηλών προδιαγραφών και αξιώσεων λογοτεχνία. Στο τέλος φαίνεται σα να «κλείνει το μάτι» στον αναγνώστη της, γνωρίζοντας ότι έχει καλύψει ένα μεγάλο φάσμα βιβλιοφιλικών απαιτήσεων. Δεν επιθυμεί να αποδείξει τίποτα και δεν επιδιώκει να θαυμάσουμε τις πεζογραφικές ακροβασίες της. Είναι προφανές και έκδηλο από τον τρόπο που αφηγείται ότι βιώνει πρώτα η ίδια την αισθητική ηδονή του παραμυθά και τη μεταδίδει ακολούθως στον αναγνώστη της, εφ’ όσον βέβαια αυτός προσέρχεται αθώος, χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς στεγανά στην αντίληψή του. Αυτή η συγγραφέας δεν υποδύεται τον λογοτέχνη. Είναι. Με την πατροπαράδοτη έννοια του όρου. Και για να θυμηθούμε τον Καβαφικό στίχο «οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν», «Το πείραμα του χαμένου χρόνου» κινείται στα όρια μεταξύ του παραδοσιακού μεγάλου μυθιστορήματος και του μοντέρνου, μεταμοντέρνου, παρα-μοντέρνου, μετά-μεταμοντέρνου. Κι αυτό το καθιστά επιτυχημένο ως προς τον σκοπό του, χωρίς να είναι πάντα ευδιάβατο (ας μου συχωρεθεί ο νεολογισμός).

Κωνσταντίνος Μπούρας 
http://www.diavasame.gr/book.cfm?itemID=1041

μια ασύλληπτη σάτιρα

Πίσω από το μεγάλο ρωσικό τείχος 

Βλαντίμιρ Σορόκιν

εκδ Μεταίχμιο

Το μυθιστόρημα του πολυβραβευμένου Σορόκιν, ενός από τους σημαντικότερους ρώσους συγγραφείς, είναι ένα πραγματικά απολαυστικό ανάγνωσμα, σκοτεινό και δυστοπικό, αλλά ταυτόχρονα καθηλωτικό και βαθιά χιουμοριστικό. Ο Σορόκιν, στον δρόμο που χάραξε το Φαρενάιτ 451 και άλλα κλασικά μυθιστορήματα, τιμά την παράδοση του Ντοστογιέφσκι, του Τολστόι και άλλων μεγάλων ρώσων συγγραφέων (μολονότι οι ήρωες του μυθιστορήματός του καίνε τα βιβλία τους), και υπογράφει ένα ανατριχιαστικό και οργιωδώς φανταστικό μυθιστόρημα, μια ανελέητη κριτική της ροπής της σύγχρονης Ρωσίας προς τον απολυταρχισμό. Το βιβλίο, μια ασύλληπτη σάτιρα που διαπνέεται από πικρό παρανοϊκό χιούμορ θυμίζοντας σε κάποιες στιγμές Γουίλιαμ Μπάροουζ, έχει κυκλοφορήσει σε είκοσι χώρες. Ο Σορόκιν είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της ρωσικής λογοτεχνίας, έχει γράψει πολλά βιβλία, μερικά από τα οποία είναι στη Ρωσία απαγορευμένα (η νεολαία του Πούτιν ζητά μάλιστα να καούν τα βιβλία του).

«Όποιος θέλει να μάθει για τη Ρωσία και τα αποτελέσματα της διακυβέρνησης του Πούτιν πρέπει να διαβάσει αυτό το βιβλίο».
Time

Διαβάστε ΕΔΩ μια συνέντευξη του συγγραφέα στην οποία αναφέρεται στη θύελλα αντιδράσεων που προκάλεσε η έκδοση του βιβλίου του στη Ρωσία.

η μνήμη που αγωνίζεται να δεχτεί την απώλεια

Όταν όλα καταρρέουν

Νικόλ Κράους

εκδ Μεταίχμιο

Το θαυμαστό σαγηνευτικό μυθιστόρημα της αμερικανίδας συγγραφέα Νικόλ Κράους, που ήταν στη short list για το National Book Award και το βραβείο Orange, είναι ένα βιβλίο που το στοιχειώνουν τα ερωτήματα: Τι παραδίδουμε στα παιδιά μας και πώς αφομοιώνουν τα όνειρα και τις απώλειές μας; Πώς ανταποκρινόμαστε στην εξαφάνιση, στην καταστροφή και στην αλλαγή; Η Νικόλ Κράους έχει γράψει ένα μεγαλόπνοο, δυνατό μυθιστόρημα για τη μνήμη που αγωνίζεται να αντιτάξει ένα στιβαρό νόημα στην αναπόδραστη απώλεια. Η Κράους, τα βιβλία της οποίας έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα πέντε γλώσσες, σε αυτές τις αριστοτεχνικά διαπλεγμένες ιστορίες στρέφει το βλέμμα της φαντασίας της σε μερικά από τα πλέον δυσπρόσιτα ζητήματα της εποχής μας. Λεπτοδουλεμένο δίχτυ ανθρώπινων ζωών που καλύπτει διαφορετικές ηπείρους και πολλές δεκαετίες, το μυθιστόρημα της Νικόλ Κράους αφηγείται μια συναρπαστική ιστορία για την αγάπη, την απώλεια και τη δύναμη να επιβιώνεις ακόμα κι όταν όλα καταρρέουν.

Διαβάστε ΕΔΩ ένα κείμενο της ίδιας της συγγραφέα όπου μιλάει για τις αφορμές που αποτέλεσαν την πηγή της έμπνευσής της για το συγκεκριμένο βιβλίο.

«Εξαιρετικό, αξέχαστο, υπνωτιστικό».
Daily Mail

«Αριστοτεχνικό… Ένα έξοχα ενορχηστρωμένο, υπνωτιστικό σύνολο που εξερευνά τη μνήμη, τη μοναξιά και την οδυνηρή αίσθηση της απώλειας και της επιθυμίας. Προκλητικό και συγκινητικό».
NPR

μια περίπλοκη έρευνα

Οικογενειακά μυστικά

Camilla Lackberg

εκδ Μεταίχμιο
 

Το τρίτο μπεστ σέλερ της εξαιρετικής σειράς μυστηρίων της σουηδέζας συγγραφέα μετά την Παγωμένη πριγκίπισσα και τον Ιεροκήρυκα, τα οποία έγιναν ήδη μπεστ σέλερ και στη χώρα μας. Η σουηδέζα Αγκάθα Κρίστι, με τα βιβλία της (συνολικά επτά) να έχουν πουλήσει πάνω από 7.000.000 αντίτυπα παγκοσμίως και να έχουν εκδοθεί σε περισσότερες από 25 χώρες, τοποθετεί όλες τις ιστορίες της στη Φιελμπάκα, στο παραθαλάσσιο χωριό, 140 περίπου χλμ. βόρεια του Γέτεμποργ, όπου η ίδια μεγάλωσε. Πρωταγωνιστές στα βιβλία της που γίνονται παντού μπεστ σέλερ είναι ο ντετέκτιβ Πάτρικ Χέντστρεμ και η συγγραφέας Ερίκα, το alter ego της Καμίλα. 

Στο συγκεκριμένο, ένας ψαράς της Φιελμπάκα ανακαλύπτει πνιγμένο ένα κοριτσάκι. Αυτό που στην αρχή μοιάζει με ατύχημα δεν θα αργήσει να αποκαλυφθεί ότι πρόκειται για την εν ψυχρώ δολοφονία ενός παιδιού. Ο Πάτρικ μπλέκεται ξανά σε μια περίπλοκη έρευνα. Πίσω από το ειδυλλιακό τοπίο της Φιελμπάκα αρχίζει να διαφαίνεται μια σκοτεινή πραγματικότητα με οικογενειακές κόντρες, γείτονες σε διαμάχη και κύκλους παιδικής πορνογραφίας.

«Μια σπαρακτική εικόνα της αδάμαστης γυναικείας ψυχής, ελκυστική και ταυτόχρονα απρόσμενη».
Independent

«Αυτό το βιβλίο είναι μια αναπάντεχη ευχαρίστηση… Αγωνιώδες και ανησυχητικό – δεν θες να το αφήσεις από τα χέρια σου».
News of the World

«Τα δύο προηγούμενα βιβλία της (η Παγωμένη πριγκίπισσα και ο Ιεροκήρυκας) ήταν συναρπαστικά και καλογραμμένα. Αλλά οφείλω να ομολογήσω πως στα Οικογενειακά μυστικά τελειοποιεί το στιλ της και αποκρυσταλλώνει τη συγγραφική της ταυτότητα».
Örnsköldsviks Allehanda (Σουηδία)