Τετάρτη, 29 Φεβρουαρίου 2012

ένας νεαρός επιστήμονας

ΒΑΡΕΝΚΑ ΟΛΕΣΟΒΑ
Μαξίμ Γκόρκι
Εκδ ΡΟΕΣ



Ο έρωτας ως αποδόμηση της λογικής

Όταν γίνεται αναφορά στο όνομα του Μαξίμ Γκόρκι, αμέσως έρχεται στο μυαλό ο «σοσιαλιστικός ρεαλισμός», ένα λογοτεχνικό κίνημα άρρηκτα συνδεδεμένο με τη λογοτεχνία της Σοβιετικής Ένωσης. Με αυτό το στοιχείο στο μυαλό μου ξεκίνησα να διαβάζω τη νουβέλα του «Βάρενκα Ολέσοβα» και ξέχασα όσα ήξερα για τον Γκόρκι.

Πρωταγωνιστής της νουβέλας είναι ένας νεαρός επιστήμονας. Διανοούμενος, αρκετά ψυχρός και δεμένος στην τετράγωνη λογική του, ο Ιπολίτ πηγαίνει να περάσει τους καλοκαιρινούς μήνες στην επαρχία όπου κατοικεί η πρόσφατα χηρεύσασα -αλλά όχι τεθλιμμένη-, αδερφή του Ελιζαμπέτα. Την επισκέπτεται με μισή καρδιά και με σκοπό να εκμεταλλευτεί την ησυχία για να δουλέψει. Η γνωριμία του με τη νεαρή γειτόνισσά τους, τη Βάρενκα, προκαλεί μια απερίγραπτη ταραχή στον τακτοποιημένο εσωτερικό του κόσμο. Η αρχική του αντιπάθεια για το κορίτσι, το οποίο θεωρεί όμορφο αλλά κουτό, αντικαθίσταται σταδιακά από ένα μεγάλο πάθος για αυτήν, ένα πάθος που δεν μπορεί ούτε να εξηγήσει ούτε να εξωτερικεύσει. Μια επίσκεψη στο σπίτι της και η ξαφνική κακοκαιρία που τον εγκλωβίζει εκεί, γίνονται η αιτία να γνωρίσει τη σκληρότητα της απόρριψης.

Στη σύντομη αυτή νουβέλα, ο Γκόρκι παραθέτει δίπλα στην ομορφιά της φύσης τη δυστυχία του έρωτα. Κανένας από τους πρωταγωνιστές της ιστορίας δεν είναι απόλυτα συμπαθής: ο Ιπολίτ με την εμμονή του στην επιστημονική λογική, συνεχώς ασκεί κριτική στη συμπεριφορά των άλλων, η αδερφή του, έχοντας βιώσει την ασχήμια του γάμου της, απολαμβάνει με σκληρότητα τον έρωτα ενός νεότερου άντρα, ενώ η Βάρενκα δείχνει αγνή και αφελής, αλλά δεν διστάζει να μαστιγώσει τον υπηρέτη της επειδή μέθυσε σε περίοδο θερισμού. Ο Ιπολίτ διακρίνει όλα τα αρνητικά στοιχεία της και, ενώ αρχικά σκέφτεται ότι θα μπορούσε να μορφώσει ο ίδιος αυτό το πλάσμα, τελικά παρασύρεται από τη ζωντάνια και τη λάμψη της και τα δέχεται όλα. Όσες αντιρρήσεις παρουσιάζει στην αρχή της γνωριμίας τους, τόσο υποχωρεί στη συνέχεια. Προσπαθεί να δώσει όνομα σε όσα του συμβαίνουν και να εξηγήσει γιατί τη σκέφτεται συνεχώς, αλλά δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι είναι ερωτευμένος. Η Βάρενκα, όμως, είναι σκληρή με τον δικό της τρόπο. Δεν του αφήνει περιθώρια να της μιλήσει. Βρίσκεται, απλά, εκεί για να του καταστρέψει όλα όσα πίστευε, αφού αυτά που νιώθει δεν εξηγούνται με τη λογική. Βρίσκεται εκεί για να του αποδείξει άθελά της ότι δίπλα στο μεγαλείο του έρωτα βρίσκεται η κόλαση της έλλειψης ανταπόκρισης.

Μέσα στις λίγες σελίδες αυτής της νουβέλας ο Γκόρκι αποδεικνύει ότι ένα από τα ελάχιστα πράγματα που δεν θα εξηγηθούν ποτέ με την λογική είναι ο έρωτας. Δεν επιλέγεις ποιον θα ερωτευτείς, μοιάζει να λέει ο συγγραφέας, και δεν είναι σίγουρο ότι το αίσθημά σου θα βρει ανταπόκριση. Όταν ερωτεύεσαι πρέπει να είσαι έτοιμος για να ζήσεις μια μικρή κόλαση.

Πολύ καλή η μετάφραση του κ. Σταθόγιαννη και πραγματικά εξαιρετική η επιλογή του εξώφυλλου.
Αφροδίτη Δημοπούλου 
www.diavasame.gr

Χωριστοί και άγνωστοι δρόμοι ανοίγονται

ΣΑΝ ΣΤΑΧΥΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ
Σαν στάχυα στο χρόνο
Δήμητρα Παπαναστασοπούλου
εκδ Διόπτρα
Δυο νεαρά αδέλφια κάτω από δραματικές συνθήκες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Τα βήματά τους βαριά μα και αποφασιστικά. Τώρα πια μόνη τους περιουσία δύο φυλαχτά να μαρτυρούν την κοινή μέχρι πρότινος ζωή τους. Χωριστοί και άγνωστοι δρόμοι ανοίγονται μπροστά τους. Χαμένες πατρίδες, νέοι προορισμοί… Και ένα ημερολόγιο να καταγράφει τα χρόνια που κυλούν…

Πόλεις που μεταμορφώνονται… Ανατροπές, φόνοι, αιμομιξίες, αδικίες πορεύονται παράλληλα με τον έρωτα, την αγάπη, την ελπίδα.

Ζωές που εναλλάσσονται, πρωταγωνιστές του χθες που δίνουν τη θέση τους στους ήρωες του σήμερα. Στάχυα που χάνονται στο χρόνο… Και η ζωή, ένα ατελείωτο μωσαϊκό, αφήνει ανεξίτηλα τα ίχνη της καθώς η ιστορία εξελίσσεται και διαγράφει τους δικούς της κύκλους.



Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2012

η Αγγελική Φλώρου στο vivliolatreia

γράφει η Κατερίνα Κάιρα
Γεννήθηκε στην Αθήνα, αλλά μεγάλωσε στο Λεοντάρι, ένα όμορφο χωριό στον κάμπο του νομού Καρδίτσας, απ’ όπου κατάγεται. Μεγαλώνοντας ανακάλυψε την αγάπη της για τα παραμύθια κι άρχισε να παίρνει μέρος σε κάθε σχολική παράσταση, γράφοντας παραμυθάκια και ποιήματα. Σπούδασε νοσηλευτική. Ζει στην Καρδίτσα και είναι μητέρα δύο υπέροχων παιδιών, της Ροδάνθης και του Φώτη. Στον ελεύθερο χρόνο της παίζει επιτραπέζια παιχνίδια με την κόρη της, πηγαίνει στον κινηματογράφο, γράφει και διαβάζει.
Η φοβία που είχε η Αγγέλα ως παιδί για τις σφήκες την ώθησε να γράψει αυτό το παραμύθι, θέλοντας να γλυκάνει στα αθώα μάτια των παιδιών αυτό το μικρό και παρεξηγημένο έντομο και να τους περάσει κάποια διδάγματα που θα τα βοηθήσουν στη ζωή τους!

Γιατί γράφεις παιδικά βιβλία;

Από όταν θυμάμαι τον εαυτό μου,μικρούλα,λάτρευα τα παραμύθια..Παραμύθια για γοργόνες,δράκους πριγκίπισσες,αλεπουδίτσες,καλικάντζαρους...ό,τι παραμύθι υπήρχε! Έλα όμως που δεν είχα τη δυνατότητα να έχω όσα βιβλία θα ήθελα..Αποφάσισα λοιπόν,παιδί ακόμα,να γράψω τα δικά μου παραμύθια.Στο μυαλό μου φάνταζε σαν όνειρο...τα δικά μου παραμύθια!Σκαρφιζόμουνα που λες μικρές ιστοριούλες που τις λάτρεψα.Αυτή η λατρεία με οδήγησε μεγαλώνοντας να γράψω παιδικά βιβλία και να προσπαθήσω να τα παρουσιάσω σε παιδικές βιβλιοθήκες και σχολεία προωθώντας τη φιλαναγνωσία.

Τι διαβάζεις τώρα;


Αυτές τις μέρες διαβάζω το "Έστω μια φορά"(Πασχαλία Τραυλού-εκδ.Ψυχογιός) και μόλις το τελειώσω θα διαβάσω το"180 δευτερόλεπτα"(Ελίνα Καρόλου-εκδ.ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ).

Γράφεις νέο βιβλιο;

Έχω ήδη έτοιμο ένα νέο παραμύθι και γράφω ακόμα ένα που απευθύνεται σε πιο μεγάλα παιδιά αλλά και σε ενήλικες που κρύβουν ένα παιδί μέσα τους!

Ποια σχεση σου με τις σφήγκες πλέον;

Εάν δεν είχα καλές σχέσεις με τις σφήκες,δε θα επέλεγα μία σφήκα ως ηρωίδα του παραμυθιού μου.Βέβαια,δεν ήταν πάντα έτσι...μικρή είχα φοβία με αυτά τα ζουζούνια! Βλέπεις,μεγαλώνοντας στο χωριό με έχουν τσιμπήσει κάποιες φορές, αλλά κι εγώ τις προκαλούσα(π.χ. τις κατάβρεχα με το νεροπίστολο). Κανένα έντομο δεν τσιμπάει αν δεν αισθανθεί ότι απειλείται. Η ουσία είναι πως η "Κέλη η μικρή σφήκα" έχει ως κύριο θέμα τη διαφορετικότητα .Δε θέλησα λοιπόν να επιλέξω ως κεντρικό ήρωα ένα ακόμα χαριτωμένο αρκουδάκι ή σκυλάκι που τα συναντάμε στα περισσότερα παραμύθια,αλλά θέλησα να κάνω αισθητή τη σημασία της διαφορετικότητας με ένα διαφορετικό ήρωα περνώντας τα μηνύματά μου στους μικρούς αναγνώστες. Τους βοηθώ παράλληλα να αποβάλλουν το φόβο τους για τις σφήκες.Δεν έχει αλλάξει λοιπόν η σχέση μου με τις σφήκες αφότου έγραψα το βιβλίο μου. Άλλαξε απ'τη στιγμή που κατάλαβα πως αν δεν πειράξω τη σφηκούλα,εκείνη δε θα με τσιμπήσει!


Εχεις σκεφτεί να γράψεις μυθιστόρημα;


Με τα μυθιστορήματα διατηρώ μια σχέση βαθιάς αγάπης.Ταυτίζομαι με τους ήρωές τους και συμπάσχω μαζί τους.Το μυθιστόρημα όμως δεν είναι μόνο φαντασία.Απαιτεί άφθονο χρόνο.Χρειάζεται αρκετός ελεύθερος χρόνος και προσωπικός χώρος ώσπου να ολοκληρωθεί και πολλές φορές απαιτείται έρευνα (ανάλογα με το θέμα του,τον τόπο και τον χρόνο που εξελίσσεται). Μέχρι στιγμής,για μένα, αυτό είναι αδύνατον..ίσως αργότερα..πάντως δεν είναι κάτι που αποκλείω.

(Σε ευχαριστώ θερμά και εύχομαι οι παιδικοί ήρωες σου να κρατούν καλή παρέα σε πολλά παιδάκια.)

πληροφόριες για το βιβλίοhttp://www.ekdoseistetragono.gr/childrensbooks.php?id=49

Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012

Άγιοι & δαίμονες

agioi-kai-daimonesΤου Γιώργου Χ. Θεοχάρη
Μια μέρα, κάποιας χρονιάς, στη δεκαετία του 1750 ο Δήμος Κομνάς έφτασε στη Λιβαδειά. Ερχόταν από το χωριό του, την Αγόριαννη του Παρνασσού, απ’ όπου έφυγε κυνηγημένος από τους Τούρκους, επειδή πήρε μέρος στον ξεσηκωμό των ραγιάδων που προξένησε η ανταρσία του Χρήστου Μηλιόνη.
Περί τούτου, για όσους τα προγράμματα εκπαίδευση φρόντισαν να τον αγνοούμε, ανατρέχω στην γραφίδα του Α. Παπαδιαμάντη, από το διήγημά του «Χρήστος Μηλιόνης»:
Περί τα μέσα του ΙΗ΄αιώνος κατείχεν ο Χρήστος Μηλιόνης τα αρματολίκια της Ακαρνανίας, του Βάλτου και Ξηρομέρου, είς των αντιπροσώπων της σφαδαζούσης ελληνικής ελευθερίας, των περιφανέστερον παραστησάντων εις τον εκπεπληγμένον ευρωπαϊκόν κόσμον τα δίκαια του αδικουμένου έθνους∙ ουδέποτε είχε συνθηκολογήσει με τους Τούρκους. Τούτο εκφράζει τρανότερον πάσης ιστορικής μαρτυρίας ο στίχος του δημοτικού άσματος: «Όσο είν’ ο Χρήστος ζωντανός, Τούρκο δεν προσκυνάει».
Στη Λιβαδειά ο Δήμος Κομνάς πούλησε τα χρυσαφικά της μάνας του. Τον γέλασαν στη συναλλαγή μα πάλε ήταν κάμποσοι παράδες. Ταξίδεψε μετά στη Χαλκίδα απ’ όπου πήρε πλοίο για το Βόλο κι από ‘κει άλλο που τον έφερε στην Πόλη. Ο Δήμος Κομνάς θα προκόψει στον νέο τόπο που αποφάσισε να ζήσει. Θα κάμει οικογένεια κι ένας γιος του θα σπουδάσει την ιατρική στην Ευρώπη. Εκείνος με τη σειρά του, επιστρέφοντας στην Πόλη, θα δημιουργήσει τη δική του οικογένεια, θ’ αποκτήσει παιδιά, ένα εκ των οποίων, ο Τζανής, γεννημένος το 1796, θα καταγράψει την ιστορία των χρόνων του, μέσα από την μικροϊστορία, τους πόθους, τα πάθη, και τα παθήματα της οικογένειάς του, των συγγενών και των φίλων του.
Το χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται αυτή η καταγραφή εκτείνεται από τις 14 Νοεμβρίου 1808, τη νύχτα που ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά στην Πόλη, μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου 1831, με τον αφηγητή να περιφέρεται στα αποκαΐδια μιας άλλης φοβερής πυρκαγιάς στο ίδιο τόπο. Στ’ αποκαΐδια μιας Πόλης και μιας κοινωνικής περιόδου, μιας ολόκληρης εποχής.
Είκοσι τρία χρόνια από τη μια φωτιά στην άλλη. Χρόνια που η σκεπασμένη χόβολη τεσσάρων αιώνων σκλαβιάς, συνύπαρξης, αντιθέσεων, ίντριγκας και πόθου ελευθερίας αναζωπυρώθηκε, φούντωσε κι οι φλόγες της έκαναν παρανάλωμα ζωές, περιουσίες, όνειρα, έρωτες, ιδέες, κι από τις στάχτες πρόβαλλε το κρατικό μόρφωμα της νέας Ελλάδας, μπολιασμένο ως το μεδούλι με τον χατζηαβατισμό της συναλλαγής, του ρουσφετιού, της απάτης, της αφιλίας, του μικροσυμφέροντος, και τόσων άλλων αρνητικών χαρακτηριστικών της μήτρας στην οποία κυοφορήθηκε για τετρακόσια χρόνια. Χαρακτηριστικών που μας διακρίνουν μέχρι σήμερα και μας οδήγησαν στο τέναγος της εθνικής κατάθλιψης των ημερών που ζούμε.
Ο Δήμος Κομνάς, λοιπόν, είναι ο μυθιστορηματικός γεννήτορας της οικογένειας Κομνά, στην Πόλη, και πάππος του Τζανή που είναι ο κεντρικός ήρωας στο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου «Άγιοι και δαίμονες – Εις ταν Πόλιν».
KalpouzosΞεκινώντας από το 1808 ο, δωδεκαετής τότε, Τζανής θα αναδιηγηθεί τη ζωή του μέχρι τα τριάντα πέντε χρόνια του, καθώς και τη ζωή των άλλων, με φόντο το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Τα κομβικά σημεία σ’ αυτό το πλέγμα αληθινών και επινοημένων γεγονότων είναι τα ακόλουθα: Η μεγάλη πυρκαγιά του 1808 στην Πόλη. Η καταστροφική επιδημία πανώλης του 1812. Η σταδιοδρομία του Τζανή ως μυρεψού. Η μύησή του στην μυστική επαναστατική Εταιρεία του Φοίνικα. Η φυγή του, με πλοίο για την Οδησσό, προκειμένου να σώσει το κεφάλι του αφού αποκαλύφθηκε η σχέση του με παντρεμένη χανούμισσα. Η διάσωσή του μετά από ναυάγιο στον Εύξεινο πόντο και η παραμονή του στην περιοχή της Κερασούντας. Η σύλληψη, η φυλάκιση και η απόδραση από τη φοβερή φυλακή του Μπάνιον. Οι διεργασίες για την κήρυξη της ελληνικής επανάστασης. Η μύησή του στην Φιλική Εταιρεία. Η προδοσία που είχε ως αποτέλεσμα να μην εκραγεί η επανάσταση στην Πόλη. Ο αφορισμός των επαναστατών από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’. Το πέρασμα του Προύθου ποταμού, ο Ιερός Λόχος, το Ιάσιο και το Δραγατσάνι. Ο απαγχονισμός του Γρηγορίου Ε’ και η ενθρόνιση του πόρνου Πισιδίας Ευγένιου. Το πέρασμα του Τζανή στη Χίο, η απόβαση των Σαμιωτών του Λυκούργου Λογοθέτη στο νησί και η Σφαγή της Χίου. Η καταστροφή των Ψαρών. Το πέρασμα του Τζανή στο Μοριά, η μάχη στο Μανιάκι, η αιχμαλωσία και η μεταφορά του στην Αίγυπτο. Η επιστροφή του Τζανή στην Πόλη. Η πυρκαγιά του 1831.
Το συγγραφικό τέχνασμα του Γιάννη Καλπούζου συνίσταται στο ότι εμφανίζει τον κεντρικό του ήρωα να είναι ο συγγραφέας του βιβλίου και να τροφοδοτεί, ο ίδιος ο ήρωας, την αφήγηση με παρένθετες διηγήσεις από τα πρόσωπα που συγκροτούν την καθημερινότητά του, και συνεπώς αποτελούν τους άλλους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, αλλά και να εντάσσει επιστολές και ημερολογιακές καταγραφές αυτών των προσώπων. Έτσι ο Γιάννης Καλπούζος πλουτίζει την αφήγηση και το κείμενο χρωματίζεται με την ιδιαιτερότητα της φωνής και του τρόπου κάθε αφηγητή.
Σημαντικό πλεονέκτημα και μαζί κατάκτηση του συγγραφέα αποτελεί η γλώσσα του μυθιστορήματος. Είναι αφ’ ενός η καθομιλουμένη κοινή ρωμέϊκη, προσμεμιγμένη με πλήθος λέξεων της οθωμανικής κοινής, αφ’ ετέρου η λόγια ελληνική της εποχής. Η λαϊκή γλώσσα είναι προσαρμοσμένη από τον συγγραφέα έτσι ώστε να γίνεται κατανοητή σήμερα. Οι οθωμανικές λέξεις και εκφράσεις, πολλές εκ των οποίων είναι παραφθαρμένες ελληνικές, υπομνηματίζονται και επεξηγούνται στις σελίδες του βιβλίου.
Πέραν του κεντρικού, εξαιρετικά ενδιαφέροντος, μυθιστορηματικού ήρωα, ο οποίος πέρασε από φωτιά και σίδερο, ο συγγραφέας δημιούργησε πλήθος προσώπων τις κινήσεις των οποίων συνταίριασε αρμονικά, έτσι ώστε να είναι πειστικοί και να προξενούν την αναγνωστική προσδοκία από σελίδα σε σελίδα.
Θα αναφερθώ σε κάποιους ξεχωριστούς χαρακτήρες, αδρομερώς:
Ο γιατρός Αναστάσιος Κομνάς, σπουδαγμένος στην Ευρώπη, στην Πίζα, νεωτεριστής, ερευνητής στο επιστημονικό του πεδίο, με πρωτότυπες ιδέες για την ριζική αλλαγή της θεραπευτικής μεθόδου στα φρενοκομεία, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, αντιφαναριώτης και αντικληρικαλιστής.
Ο Λεωνής, αδελφός του Τζανή, του οποίου η ζωή θα καθοριστεί από την απόφαση που θα πάρει όταν η ύπαρξή του βρέθηκε κυριολεκτικά στον πάγκο του χασάπη.
Ο Μελέκ ή Παυλής, φίλος του Τζανή, ένας ήμερος γίγαντας που όταν χρειάζεται γίνεται θηρίο ανήμερο, ένας χαρακτήρας που αντιπροσωπεύει μια τεράστια ομάδα ανθρώπων που έζησαν τους σκοτεινούς αιώνες του Οθωμανικού μεσαίωνα με μια φανερή αλλά υποκρινόμενη και μια κρυμμένη αλλά αληθινή θρησκευτική πίστη.
Η Γιοχαή και η Ισμιχάν, ένα κορίτσι και μια γυναίκα που αλλού υποχρεώνονται να ζουν και να διαθέτουν το κορμί τους κι αλλού είναι δοσμένος ο νους και η ψυχή τους.
Ο παπά – Αλύπιος, ένας θεομπαίχτης ιερέας, χαρακτηριστικός τύπος του εξωνημένου ιερατείου της εποχής, ο οποίος στο τέλος θα επιχειρήσει, απροσδόκητα, ένα ηθικό άλμα.
Ο Μποκρουζέ, οθωμανός κοινωνιστής, ανεξίθρησκος, στοχαστής, διδάχος και μέντορας του Τζανή.
Ο Ανθίας, τέλος, φίλος παιδικός του Τζανή, γητευτής των γυναικών, καταφερτζής, εραστής της ελευθερίας, ατομικής και συλλογικής, πανέξυπνος, ρέμπελος, αφιλοχρήματος, τιμητής της φιλίας, μπεσαλής, στο πρόσωπο του οποίου συμπυκνώνεται ο τίτλος του μυθιστορήματος. Ένας άγιος και δαίμονας εν ταυτώ. Ίσως ο πιο σημαντικός χαρακτήρας του βιβλίου.
Εκτός των πειστικών μυθιστορηματικών χαρακτήρων το κείμενο έχει πολλές άλλες αρετές. Ο συγγραφέας ερευνώντας και γράφοντάς το, είναι φανερό, πως πέρασε από στάδια σκληρής πνευματικής χειρωναξίας –αν μου επιτρέπεται να πω. Ένα μυθιστόρημα αυτής της πλοκής, τόσο πολυπρόσωπο, εξελισσόμενο σε μια τέτοιας έντασης χρονική περίοδο, σε χώρους κλειστούς αλλά και στο ανοικτό γεωγραφικό πεδίο, απαιτεί σοβαρή ερευνητική εργασία γιατί ο κίνδυνος της μη θεμελιωμένης τεκμηρίωσης παραμονεύει κάθε στιγμή. Πόσο μάλλον όταν πρέπει να προχωρήσει ο συγγραφέας σε θέματα τεχνικά που αναφέρονται στην τεχνολογία των αρωμάτων, της βοτανικής, των πλοίων, των φάρων ή στην αρχιτεκτονική των κτηρίων και στην τοπογραφία των δημοσίων χώρων. Κι ακόμη στην ένταξη στη μυθιστορηματική δράση εθίμων, λαογραφικών και ανθρωπολογικών στοιχείων της εποχής, δημιουργώντας ένα πανόραμα κοινωνικής ανθρωπολογίας. Η ανάπλαση της εποχής είναι εντυπωσιακή, καθώς στις γραμμές του κειμένου ανακαλύπτεις διαρκώς διόδους που διαβαίνοντάς τες βρίσκεσαι στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, στην Πόλη, κι αναρωτιέσαι γιατί είναι παράταιρα τα ρούχα που φοράς…
Ο Γιάννης Καλπούζος έγραψε ένα αξιανάγνωστο βιβλίο. Αν με το «Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού» μάς εξέπληξε με την πρώτη του εμφάνιση στο συνθετικό κείμενο, τώρα βεβαιωνόμαστε πως ξέρει να γράφει καλά. Μετέρχεται μάλιστα μικτές τεχνικές της γραφής αποτελεσματικά. Οι δυνατότητές του σ’ αυτό που ονομάζουμε «ανοιχτό μυθιστόρημα» έχουν γίνει πλέον φανερές.
Ο μυρεψός Τζανής Κομνάς έγινε μέλος της συντροφίας των μυροπωλών της Πόλης όταν κατάφερε να παράξει το μύρο του δημιουργικού πόθου του. Το ονόμασε «Κυνηγός του ανέμου». Ο Γιάννης Καλπούζος σ’ αυτή την ονομασία στηρίζει τη σημειολογία του μυθιστορήματός του. Στο άπιαστο, όπως ο άνεμος. Άπιαστο του έρωτα, άπιαστο των μεγάλων προσδοκιών του ανθρώπου, άπιαστο της ειρηνικής συνύπαρξης, άπιαστο της ισονομίας και της δικαιοσύνης, άπιαστο της προσωπικής και συλλογικής ελευθερίας, άπιαστο της ευτυχίας, στο άπιαστο αλλά διαρκώς επιδιωκόμενο της δικαιωμένης ύπαρξής μας πάνω στη γη.
Θα τελειώσω όπως άρχισα τούτο το κείμενο. Ρωτώντας παλιότερα τον Γιάννη Καλπούζο για την καταγωγική του αφετηρία μου είχε απαντήσει πως γεννήθηκε στους Μελάτες της Άρτας αλλά η οικογένεια Καλπούζου πρέπει να έχει τις ρίζες της στην Αγόριαννη του Παρνασσού.
Το 1893 ο Emile Legrand εξέδοσε στο Παρίσι, σε 30 αντίτυπα, το κείμενο της αφήγησης του Αγοραννίτη Κομνά Τράκα για την δολοφονία του συγχωριανού και ξαδέρφου του Δήμου Καλπούζου, το οποίο του παρέσχε ο ιστοριοδίφης Κωνσταντίνος Σάθας. Τον Δήμο Καλπούζο δολοφόνησαν λίγο πριν την ελληνική επανάσταση δυο συγχωριανοί του βαλμένοι από τον Μουσταφάμπεη, απόγονο του μπεηζαντέ Ζαΐμη, ο οποίος κατείχε την Αγόριαννη τσιφλίκι του και την έχασε μετά από ενέργειες του Δήμου Καλπούζου στην Πόλη απ’ όπου έφερε φιρμάνι που χαρακτήριζε το χωριό κεφαλοχώρι κι όχι τσιφλίκι. Κατά τη δολοφονία ο Καλπούζος δεν πρόφτασε να χρησιμοποιήσει το γιαταγάνι του, που κατά τη συνήθεια της εποχής, το ονόμαζε Λελούδα, από το όνομα της όμορφης γυναίκας του. Ο Legrand στο προλογικό, γραμμένο στα γαλλικά, σημείωμα της έκδοσης μας πληροφορεί ότι την ιστορική αναφορά αναδιηγήθηκε ο και βουλευτής Κομνάς Τράκας το 1874 με τη βοήθεια σημειώσεων της οικογένειας (οικογενειακών χαρτιών) και τοπικών παραδόσεων.
Είναι πλέον ή βέβαιον πως ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος γνωρίζει το κείμενο. Είναι άλλωστε προσβάσιμο στο Διαδίκτυο. Έτσι κι αλλιώς η επιλογή της αρχιτεκτονικής στερέωσης του μυθιστορήματος πατάει σ’ αυτά που γράφει ο Legrand στον πρόλογό του. Εξάλλου η περιγραφή της Αγόριαννης, από τον Δήμο Κομνά, η αναφορά στην παλιότερη ονομασία του χωριού ως Αγία Μαρίνα και η επισήμανση ότι το χωριό ξεσηκώθηκε την εποχή που συνέβη η ανταρσία του Μηλιόνη, όλα αυτά, στην έκδοση του Legrand ακουμπάνε. Ας δούμε όμως ακόμη μια ταύτιση. Ο Τζανής μαχόμενος στο Μανιάκι τον Ιμπραήμ έχει ονομάσει, κατά τη συνήθεια της εποχής, το γιαταγάνι του Γιοχαή. Έτσι όπως λέγανε τον ανεκπλήρωτο έρωτά του.
Κάτι βαθύτερο όμως αισθάνομαι ότι υπάρχει στη σχέση του συγγραφέα με τούτη την αναδιήγηση του Κομνά Τράκα.
Ο μονογενής του δολοφονημένου Δήμου Καλπούζου ήταν εκείνος που ξεσήκωσε τα χωριά της Λιβαδειάς κατά των Τούρκων, τις παραμονές της επανάστασης, και μετά τη νίκη του στο χωριό Βισβάρδι όπου σκοτώθηκε και ο μπουλούμπασης Ταήραγας, αναγνωρίστηκε καπετάνιος της Λιβαδειάς.
Το ονοματεπώνυμό του ήταν Ιωάννης Καλπούζος, όπως και του συγγραφέα …
Αναρωτιέμαι, μέσα από ποιές διαδρομές οδηγούμαστε στην έμπνευση και στη γραφή; Ποιες πανάρχαιες οφειλές μάς δίνει η Τέχνη τη δυνατότητα να εκπληρώνουμε; Τι όμορφα δώρα προσφέρει κανείς με την πέννα του στις πατρογονικές του ρίζες; Πόσο ακριβό είναι το δώρημα να μπορείς γράφοντας ν΄ ανακουφίζεις τους λησμονημένους; Πόσο πολύτιμη είναι η στιγμή που κυνηγώντας τον άνεμο της ουτοπίας κατορθώνεις να προσφέρεις τις άκρες του στους συνανθρώπους σου μέσα σ’ ένα μπουκαλάκι μύρου;
agioi-kai-daimones-exofΓιάννη Καλπούζου
Άγιοι και δαίμονες – Εις ταν Πόλιν
Μεταίχμιο 2011









νεα ΝΙΚΗΤΡΙΑ για το Φεβρουάριο 2012


 


νικήτρια για το δεύτερο βιβλίο του διαγωνισμού Φεβρουαρίος 2012 είναι το νουμερο 51 η ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ !!!! 

Μαρία στείλε γρήγορα τα στοιχεία σου και ο εκδοτικός οίκος ΑΝΕΜΟΣ θα σου στείλει το βιβλίο της Καίτης Γρίσπου "Μοιράζομαι και ωριμάζω". ΚΑΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ!
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Προσαρμοσμένη αναζήτηση