Ενα απόσταγμα

Γιατί το Βυζάντιο

Γλύκατζη-Αρβελέρ Ελένη

εκδ Ελληνικά Γράμματα

Το «Γιατί το Βυζάντιο», το καινούργιο βιβλίο της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, γραμμένο απευθείας στα ελληνικά, αποτελεί ένα απόσταγμα σχεδόν βιωματικό, από την πολύχρονη διδασκαλία της διαπρεπούς βυζαντινολόγου στη Σορβόννη. Απευθύνεται στο ευρύ κοινό και ειδικά σε εκείνους που τους απασχολεί το ζήτημα της ελληνικής ιστορικής συνέχειας.

«Το πόνημα αυτό», αναφέρει η ίδια, «απευθύνεται σε όσους από τους Νεοέλληνες ταλανίζονται με το πρόβλημα της ελληνικής ιστορικής συνέχειας και στους ξένους (κυρίως τους Δυτικοευρωπαίους και τους Αμερικανούς βλαστούς τους) που αρκούνται στην επιλεκτική γνώση του παρελθόντος τους, άσχετα από κάθε ιστορική πραγματικότητα και με μόνο μέλημα τη δικαίωση μιας σύγχρονης πολιτικής προσέγγισης, που υπαγορεύουν συμφέροντα και ενδιαφέροντα, ξένα συχνά από την ιστορία και το αντικείμενό της».

Η συγγραφέας επιχειρεί να αποσαφηνίσει το Βυζάντιο δια του Βυζαντίου, με πολλαπλές αναφορές σε κείμενα - κλειδιά (Τριακονταετηρικός του Ευσεβίου, Κοσμογραφία του Κοσμά Ινδικοπλεύστη, Τακτικά του Λέοντος ΣΤ' τυο Σοφού, Βίος Ιακώβου του Νεοφωτίστου, Σχόλια του Τζέτζη, Επαναγωγή κ.ά.), τα οποία, κατά τη γνώμη της, εκφράζουν συνοπτικά τα χαρακτηριστικά της βυζαντινής ψυχοσύνθεσης ή σημαδεύουν παραστατικά τομές και στροφές της ιστορίας του Βυζαντίου.

Ο στόχος της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ είναι ο εξής, όπως τον διατυπώνει στον Πρόλογό της: «Να βάλω, κατά το δυνατόν, έστω εκ του πλαγίου και λάθρα σχεδόν, το Βυζάντιο στη θέση που τα επιτεύγματά του μας υπαγορεύουν: να πω συνοπτικά, εννοώ, αυτά που το αναδεικνύουν ως την πρώτη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία και που εξηγούν, όχι μόνο το πολιτιστικό μεγαλείο του (και αυτό ανεπαρκώς ακόμη γνωστό), αλλά και την ασυνήθη για παγκόσμια δύναμη (όπως ήταν κάποτε το Βυζάντιο) μακροβιότητά του».

Η επιλογή των θεμάτων που αναπτύσσονται σχετίζεται κυρίως με φαινόμενα μακράς διαρκείας και μπορούν να ερμηνεύσουν το «Γιατί» της βυζαντινής πολιτικής εμβέλειας (εξ ου και ο τίτλος «Γιατί το Βυζάντιο»).

Αναλύονται οι σχέσεις της πολιτείας με την εκκλησία (αυτοκράτορα και πατριάρχη), του κέντρου με την περιφέρεια (Κωνσταντινούπολης και επαρχιών), του Βυζαντίου με τους πολυποίκιλους γείτονές του, φίλους, συμμάχους ή εχθρούς. Οι συνοριακές συρρικνώσεις, οι δογματικές διαμάχες, οι στρατιωτικοπολιτικές αντιπαλότητες και οι άνισες κοινωνικές διαβαθμίσεις που ρύθμιζαν την καθεστηκυία τάξη εξηγούν τη δυσκολία της βυζαντινής κοινωνίας αλλά και της πολιτικής να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών. Η πτώση της αυτοκρατορίας πρώτα στα χέρια των Σταυροφόρων (1204) και τελικά στους Οθωμανούς (1453) προλογίζουν την χαλεπότητα της μετέπειτα εποχής που θεμέλιό της ωστόσο μένει η πολύχρονη βυζαντινή εμπειρία: θρησκευτική, ιδεολογική και βιωματική. Απόηχός της ως τις μέρες μας μπορεί να θεωρηθεί η αμφίσημη σχέση των Νεοελλήνων με τη Δύση και με την Ανατολή, πρόβλημα της νεοελληνικής ταυτότητας.

Ένα επικό μυθιστόρημα

Η τελευταία παλλακίδα

Ντάουνερ Λέσλι

εκδ Ωκεανίδα

Πώς να ερωτευτείς όταν στη γλώσσα σου δεν υπάρχει λέξη για τον έρωτα;

Ένα επικό μυθιστόρημα που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα, ένα μείγμα επικής και ρομαντικής περιπέτειας.

Με το χλομό της πρόσωπο και τα λεπτά χαρακτηριστικά της η Σάτσι, στο χωριό όπου μεγάλωνε, ένιωθε πάντοτε διαφορετική από την οικογένεια της και τους φίλους της.

Όταν ήταν έντεκα χρονών η αυτοκρατορική πριγκίπισσα που περνούσε από το πανδοχείο του πατέρα της Σάτσι, εντυπωσιασμένη από την ομορφιά της, την πήρε μαζί στο παλάτι των γυναικών στο Έντο, όπου ζούσαν τρεις χιλιάδες γυναίκες κι ένας μόνο άντρας: ο νεαρός σογκούν.

Αλλά η Ιαπωνία αλλάζει. Τα Μαύρα Καράβια που έχουν έρθει από τη Δύση φέρνουν μαζί τους ξένους που θέλουν να την εντάξουν στις αποικιοκρατικές αυτοκρατορίες τους. Τα παλάτι περικυκλώνεται από εχθρικές δυνάμεις και η Σάτσι αναγκάζεται να το εγκαταλείψει. Όταν η ζωή της κινδυνεύει, τη σώζει έναν αντάρτης πολεμιστής που ξυπνάει μέσα της τον αληθινό έρωτα. Πριν όμως καν τολμήσει να σκεφτεί το μέλλον της μαζί του, πρέπει να λύσει το μυστήριο της δικής της καταγωγής.

Μια εξαιρετική ιστορική μελέτη

Οι Γερμανικές Μυστικές Υπηρεσίες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου και της Κατοχής (1937-1945)
Παναγιώτης Δημητράκης
εκδ Ενάλιος

Ποια ήταν η δράση των Γερμανικών μυστικών πρακτόρων και προπαγανδιστών στα σκοτεινά χρόνια του Μεσοπολέμου και της Κατοχής στηνΕλλάδα; Πώς τους αντιμετώπιζε η Ελληνική Αντικατασκοπία;

Για πρώτη φορά, με βάση τις απόρρητες εκθέσεις των γερμανικών και βρετανικών Υπηρεσιών Πληροφοριών του βρετανικού Υπουργείου Πολέμου, της Abwehr και των SS, ο Παναγιώτης Δημητράκης μας δίνει μια εξαιρετική ιστορική μελέτη, αποκαλύπτοντας σημαντικά στοιχεία για την Γερμανική Κατασκοπία αλλά και για την Ελληνική Αντικατασκοπία για τη μυστική Ελληνογερμανική Συνεργασία, την Κατασκοπία της Wehrmacht και του Βουλγαρικού Στρατού κατά την εισβολή στην Ελλάδα για τον πόλεμο των υποκλοπών στην Αθήνα, τις γερμανικές τακτικές κατά του Ανταρτοπολέμου και την στρατηγική Προπαγάνδας του Βερολίνου. Επίσης, μας αποκαλύπτει τις Ελληνογερμανικές Μυστικές Διαπραγματεύσεις κατά την Απελευθέρωση και τη Γερμανική Κατασκοπία στην Ελλάδα μέχρι το 1945.

Συγκλονιστικές προσωπικότητες

Ο Μονόφθαλμος

Και άλλες πειρατικές ιστορίες

Κατερίνα Καριζώνη

εκδ Καστανιώτη

Στον «Μονόφθαλμο» και στις άλλες πειρατικές ιστορίες αυτού του βιβλίου έρχονται στο φως συγκλονιστικές προσωπικότητες της ελληνικής πειρατείας, άγνωστες μέχρι σήμερα στο ευρύ κοινό: ο καπετάν Τρομάρας, ο Ιωάννης Καψής, ο ιππότης-πειρατής Ουγκώ ντε Κρεβελιέ, ο Σπύρος Φραγκόπουλος από την Κεφαλλονιά, ο Τζιοβάννι Δελοκάβο από την Ανάφη, ο ιππότης κύριος Τερεμώ από τη Νάξο, και πολλοί άλλοι πειρατές και κουρσάροι που πέρασαν στον θρύλο, αλλά παρέμειναν στο περιθώριο της επίσημης Iστορίας· άνθρωποι ακραίοι, κυνηγημένοι, επαναστάτες και ταυτόχρονα κολασμένοι, που έζησαν σε δικές τους αυτόνομες κοινότητες με ιδιαίτερους νόμους και κώδικες ηθικής, ίδρυσαν βασίλεια, κατέλυσαν δυναστείες, και δημιούργησαν ολόκληρη μυθολογία γύρω από τη ζωή και τη δράση τους.

Mια περιπλάνηση στις θρυλικές ρότες του Αιγαίου, μια γοητευτική ματιά στο ζήτημα της πειρατείας, όπως αναδύεται από τη λογοτεχνική αφήγηση και τη μελέτη των ιστορικών αρχείων της εποχής.

Η ζωή του Γκαίρινγκ

Γκαίρινγκ
Ο ισχυρός άνδρας του Γ΄Ράιχ
Ντέιβιντ Ίρβινγκ
εκδ Γκοβόστης
Έκδοση 1905

Σε αυτό το βιβλίο για πρώτη φορά καταγράφεται η ζωή του Γκαίρινγκ και παρουσιάζεται η πολύπλοκη προσωπικότητα του ανθρώπου που ο Χίτλερ έχρισε ως διάδοχό του. Πρόκειται για την πλήρη βιογραφία του στενότερου συνεργάτη του Χίτλερ κατά τη διάρκεια των χρόνων της πάλης για εξουσία, του θριάμβου και της πτώσης. Ανατρέχοντας σε ημερολόγια, επιστολές, ιατρικούς φακέλους, συνεντεύξεις και κρατικά αρχεία, ο David Irving παρουσιάζει με τρόπο βιωματικό τη σταδιοδρομία τού Γκαίρινγκ ως πιλότου στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ως διοικητή ταγμάτων εφόδου στη δεκαετία του ’20, ως προέδρου της Καγκελαρίας του Ράιχ τη δεκαετία του ’30, ως Στρατάρχη της Λουφτβάφε, και αργότερα ολόκληρου του Ράιχ, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.Τα νέα στοιχεία που ο συγγραφέας φέρνει στο φως περιλαμβάνουν αναλυτικές πληροφορίες για τους δύο γάμους του Γκαίρινγκ, για την εξάρτησή του από τη μορφίνη, για τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε στη δημιουργία της Γκεστάπο και για τις μυστικές συνομιλίες που διεξήγαγε, πριν από τον πόλεμο, με τον Πρωθυπουργό της Βρετανίας Chamberlain. Επιπλέον, περιλαμβάνονται λεπτομερή στοιχεία για τις συνωμοσίες του Γκαίρινγκ, σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, και για την εντυπωσιακή εμφάνισή του στη Δίκη της Νυρεμβέργης.

Μικρασιάτες

Τα πλοία της συμπόνοιας
Η αληθινή ιστορία της διάσωσης των Ελλήνων της Σμύρνης το Σεπτέμβριο του 1922
Χρήστος Παπουτσής

εκδ Καστανιώτη

Τα πλοία της συμπόνιας μάς μεταφέρουν στη Σμύρνη του 1922 και μας αποκαλύπτουν όλα όσα συνέβησαν στους Έλληνες της Μικράς Ασίας το Σεπτέμβριο της χρονιάς αυτής. Ήταν μια περίοδος τραγική και συνάμα ηρωική, ωστόσο, με το πέρασμα του χρόνου, τα γεγονότα λησμονήθηκαν, αν και οι συνέπειές τους έχουν αφήσει το σημάδι τους σε εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες. Το βιβλίο βασίζεται στη δεκαετή έρευνα του Χρήστου και της Μαίρης Παπουτσή, που ταξίδεψαν σε ολόκληρο τον κόσμο προκειμένου να τεκμηριώσουν, με βάση τις ιστορικές πηγές, την αλήθεια γύρω από τη διάσωση των προσφύγων.

Mέσα από ένα πλούσιο υλικό (δημοσιεύματα στον Τύπο, ναυτικά ημερολόγια, επιστολές και τηλεγραφήματα, αφηγήσεις από επιζήσαντες, φωτογραφίες), το οποίο δημοσιεύεται για πρώτη φορά, τα Πλοία της συμπόνιας δίνουν απαντήσεις -απαντήσεις αναπάντεχες- στα ερωτήματα που μας απασχολούν σχετικά με την καταστροφή της Σμύρνης.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που διαλύει τους κοινούς μύθους και αποκαλύπτει τους πραγματικούς σωτήρες αυτής της τραγωδίας, αναδεικνύοντας μία από τις πιο οδυνηρές εξόδους στην ιστορία - των Ελλήνων Μικρασιατών από τη γη των προγόνων τους.

Τρομακτική εμπειρία

Λένινγκραντ. Κατάσταση πολιορκίας
Τζονς Μάικλ
εκδ Ωκεανίδα

Το 1941 ο στρατός του Χίτλερ πολιόρκησε το Λένινγκραντ. Αυτό που ακολούθησε ήταν μία από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της ιστορίας, αλλά και ο θρίαμβος της ανθρώπινης δύναμης.

Η πολιορκία του Λένινγκραντ ήταν ένα καλά προμελετημένο σχέδιο για την εξάλειψη από την πείνα του πληθυσμού της πόλης. Καθώς έπεφτε ο χειμώνας και τα αποθέματα τροφίμων λιγόστευαν, οι αρχές επέβαλαν δρακόντεια μέτρα στη διανομή τροφίμων, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μειώσουν τους θανάτους. Όσο εξαπλωνόταν η πείνα, τόσο φούντωνε ο πανικός.

Ως ιστορικός ειδικευμένος στην ψυχολογία των μαχών και στο ζωτικό ρόλο του ψυχισμού σε ακραίες καταστάσεις, ο Μάικλ Τζόουνς αφηγείται την ιστορία της πολιορκίας από την ανθρώπινη πλευρά της. Ανατρέχοντας σε μαρτυρίες απρόσιτες ως τώρα, αγγίζει ταμπού όπως η λεηλασία, οι συμμορίες κακοποιών, ο κανιβαλισμός.

Ωστόσο για πολλούς ανώνυμους πολίτες του Λένινγκραντ η πολιορκία σήμανε τον θρίαμβο του ανθρώπινου πνεύματος. Αντλώντας βαθιά από τα εσωτερικά τους αποθέματα εμψύχωσαν, παρηγόρησαν και βοήθησαν ο ένας τον άλλον.

Το κόστος της άμυνας του Λένινγκραντ ήταν τεράστιο. Όταν επιτέλους έφτασε στο τέλος της η πολιορκία είχαν πεθάνει πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες κι αυτοί που επέζησαν έμειναν σημαδεμένοι ανεξίτηλα από αυτή την τρομακτική εμπειρία.

Οι γυναίκες ως κινητήρια δύναμη της εξουσίας

Ερωμένες και βασίλισσες. Η εξουσία των γυναικών
Κραβέρι Μπενεντέτα
εκδ Ωκεανίδα

Οι γυναίκες ως κινητήρια δύναμη της εξουσίας, από την Αικατερίνη των Μεδίκων μέχρι και τη Μαρία Αντουανέτα.

Πολλές φορές έδρασαν στο προσκήνιο, ασκώντας την εξουσία με τον πιο επίσημο τρόπο. Άλλοτε κατεύθυναν τις εξελίξεις κρυμμένες στη σκιά του παρασκηνίου. Αφοσιωμένες στη χριστιανική πίστη, αλλά και στα συνωμοτικά τους ταλέντα, άλλοτε αξιοποιώντας τον θεσμό του γάμου, και άλλοτε τη δύναμη της γοητείας τους διαψεύδουν την κοινή πεποίθηση πως οι γυναίκες παρέμειναν για αιώνες στο περιθώριο της πολιτικής εξουσίας.

Μέσα από τα είκοσι πορτραίτα των Ευρωπαίων γυναικών που συγκεντρώνονται σ’ αυτό το έργο, αναπτύσσεται το χρονικό μιας άποψης για την Ιστορία, όπου η γυναικεία σαγήνη και τα ερωτικά πάθη βαραίνουν εξίσου με την δίψα για εξουσία και την λατρεία του πλούτου. Από την Αικατερίνη των Μεδίκων ως την Μαρία Θηρεσία και την άτυχη Μαρία Αντουανέτα παρακολουθούμε την ιστορία μιας εποποιίας γένους θηλυκού σε ένα έργο που συνδυάζει την στιβαρή γνώση με τη γοητεία μιας συναρπαστικής αφήγησης.

Για του φίλους του Ιστορικού μυθιστορήματος

ΣΟΦΙΑ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΙΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ
Γιώργος Λεονάρδος
εκδ Λιβάνη

1472. H πριγκίπισσα Ζωή Παλαιολογίνα προσφέρεται ως σύζυγος στον Ιβάν Γ΄ τον Μέγα. Το όνομά της αλλάζει σε Σοφία. Το Βυζάντιο "εισβάλλει" στη Ρωσία, αναδεικνύοντάς τη σε αυτοκρατορία... Από το Μυστρά στη Ρώμη κι από εκεί στη μεσαιωνική και σκοτεινή Μόσχα. Η πορεία της Ζωής-Σοφίας Παλαιολογίνας καθρεφτίζει την κατάρρευση ενός πολιτισμού και την ανατολή ενός καινούριου.

Κληρονόμος των αυτοκρατορικών τίτλων της Δεύτερης Ρώμης, της κατακτημένης πια Κωνσταντινούπολης, η τολμηρή πριγκίπισσα του Βυζαντίου ξέφυγε από τις μηχανορραφίες του Βατικανού για να δημιουργήσει, ως σύζυγος του Ιβάν Γ΄, το μεγαλείο της Τρίτης Ρώμης, της αναδυόμενης, δηλαδή, Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Η γιαγιά του Ιβάν Δ΄ του Τρομερού, η πρώτη τσαρίνα της Ιστορίας, η ορκισμένη αντίπαλος των Τουρκομογγόλων Τατάρων, που μέχρι τις μέρες της καταδυνάστευαν τα εδάφη της Ρωσίας, ζωντανεύει μέσα από τις σελίδες του καινούριου ιστορικού μυθιστορήματος του Γιώργου Λεονάρδου. Και μας φέρνει σε επαφή με πτυχές της Ιστορίας ελάχιστα γνωστές. Ιστορική πραγματεία, αγωνιώδες θρίλερ, ξύπνημα μνήμης για την πραγματική δύναμη της Ορθοδοξίας, το βιβλίο εισβάλλει με δύναμη ηλεκτρικού σιδηροδρόμου στο χώρο της ιστορικής συνειδητοποίησης.

"Ο Γιώργος Λεονάρδος το έκανε πάλι! Ξύπνησε μέσα μας την ανάγκη να ψάξουμε τις ελληνικές ρίζες της ιστορικής Ρωσίας, ανανεώνοντας και τη λατρεία μας για την Ιστορία. Πράγματι, ο Γιώργος Λεονάρδος ζωντανεύει την Ιστορία". (Ανδρέας Ανδριανόπουλος)